Амазонската прашума веќе покажува климатски промени што до неодамна најчесто се врзуваа со идните децении, покажуваат две нови научни истражувања предводени од бразилскиот Национален институт за вселенски истражувања (INPE). Според анализите, сушните периоди се продолжуваат, врнежите се менуваат, а тоа носи растечки ризик за биолошката разновидност, водните резерви и способноста на шумата да ја одржува сопствената рамнотежа.
Едното истражување укажува дека сушната сезона во делови од Амазонија се продолжува од околу четири на дури шест месеци, при што водниот дефицит може да надмине минус 150 милиметри во тој период. Научниците користеле климатски модели што ги вклучуваат регионалните особености, како и показател за максимален кумулативен воден дефицит, кој се смета за важна мерка за воден стрес во тропските екосистеми.
Особено загрижува југозападниот дел на бразилска Амазонија, каде што има области со повеќе од 90 проценти шумска покриеност, но и силен притисок од уништување на шумите. Според проекциите, при високи емисии на стакленички гасови сушните сезони би станувале подолги и поинтензивни, со засилен воден стрес меѓу јуни и септември. Тоа може да значи поголема смртност на дрвјата, повеќе деградација на шумата и слабеење на улогата на Амазонија како голем апсорбер на јаглерод.
Второто истражување се фокусира на екстремната суша од 2023 и 2024 година, кога Бразил беше силно погоден од Ел Нињо. Резултатите покажуваат зголемување од 9 проценти на изгорените површини и 19 проценти повеќе аларми за деградација на шумата, а на врвот на сушата пожарите зафатиле до 4,2 милиони хектари. Истражувачите предупредуваат дека циклусот суша, пожар и деградација се засилува и ја намалува способноста на екосистемот да се обновува.
Научниот тим нагласува дека пожарите сè почесто не се поврзани само со директно уништување на шумата, туку и со ослабени, но сè уште стоечки шумски екосистеми. Затоа тие повикуваат на интегрирано управување што ќе ги поврзе климатските показатели, системите за рано предупредување и институционалната координација. Истовремено, предупредуваат дека без посилни политики за ограничување на климатските промени и деградацијата на земјиштето, состојбата во Амазонија може дополнително и брзо да се влоши.
