За првпат е откриена атмосфера на карпеста егзопланета во населива зона

Астрономите објавија силен доказ дека карпестата егзопланета LHS 1140 b, која се наоѓа на околу 48 светлосни години од Земјата, има атмосфера. Планетата орбитира околу студена црвена џуџеста ѕвезда, и тоа во населивата зона, односно на растојание каде што условите би можеле да дозволат постоење течна вода.

Истражувањето, објавено во списанието Science, бележи детекција на хелиум што истекува од горните слоеви на атмосферата на LHS 1140 b. Токму тоа истекување им овозможило на научниците индиректно, но уверливо, да покажат дека планетата не е гола карпеста површина, туку свет што успеал да задржи атмосфера во долг временски период.

Ова е важен чекор во потрагата по живот надвор од Сончевиот Систем. Атмосферата е клучен предуслов за средина слична на онаа што ја познаваме на Земјата, затоа што може да влијае врз температурата, притисокот и можноста за постоење течна вода. Иако досега се откриени илјадници егзопланети, потврдувањето атмосфера кај мала карпеста планета во населива зона остануваше исклучително тешка задача.

Научниот тим најнапред развил модел според кој LHS 1140 b треба да има горна атмосфера богата со хелиум, кој полека бега во вселената. За да ја проверат оваа претпоставка, истражувачите користеле спектрограф WINERED на опсерваторијата Magellan во Чиле. Набљудувањата биле особено вредни затоа што две планети од истиот систем минувале пред својата ѕвезда во иста ноќ.

Резултатите покажале јасна разлика меѓу двата света: кај едната планета не биле забележани знаци на атмосфера, додека кај LHS 1140 b бил откриен хелиум што истекува. Според авторите, ова е досега најцврстиот доказ дека карпеста планета во населива зона на друга ѕвезда може да задржи атмосфера милијарди години.

Истражувачите сметаат дека атмосферата на LHS 1140 b можеби опстојува повеќе од три милијарди години. Тоа ја прави оваа егзопланета особено интересна цел за идни набљудувања, со кои би можело да се утврди нејзиниот целосен состав, а можеби и да се испита дали на површината постојат океани или други услови поврзани со населивост.

Откритието истовремено покажува дека и телескопите од Земјата можат да бидат моќна алатка за проучување атмосфери на далечни карпести светови. Наместо потрагата по потенцијално населиви планети да се сведе само на нивната големина и орбита, научниците сега добиваат практичен начин да проверат и дали тие навистина имаат атмосфера.