Неочекувано откритие на Црвената планета
Насата Curiosity ровер, со тежина од 899 килограми, во мај 2024 година, случајно проби карпа на Марс, откривајќи изненадувачки жолти кристали од елементарен сулфур, познат како „бримстоун“. Ова откритие е особено значајно бидејќи, иако сулфатите се прилично чести на Марс, ова е првпат да се пронајде сулфур во негова чиста, елементарна форма на Црвената планета. Карпата била лоцирана во каналот Гедиз Валис, област богата со марсовска историја, каде што се пронајдени и други предмети кои изгледаат сомнително слично на сулфурната карпа пред да биде случајно скршена.
Зошто е важен чистиот сулфур?
„Пронаоѓањето поле со камења направени од чист сулфур е како да пронајдете оаза во пустина“, изјави Ашвин Васавада, научник за проектот Curiosity од Лабораторијата за млазен погон на НАСА, во јули 2024 година. „Не би требало да биде таму, па сега мора да го објасниме. Откривањето чудни и неочекувани работи е она што го прави планетарното истражување толку возбудливо.“
Сулфатите се соли кои се формираат кога сулфурот, обично во соединена форма, се меша со други минерали во вода. Кога водата испарува, минералите се мешаат и сушат, оставајќи ги сулфатите зад себе. Овие сулфатни минерали можат многу да ни кажат за Марс, како што е неговата историја на вода и како се менувал со текот на времето. Чистиот сулфур, од друга страна, се формира само под многу тесни услови, за кои не е познато дека се случиле во регионот на Марс каде што Curiosity го направи ова откритие.
Импликации за минатото на Марс и потенцијалот за живот
Има многу работи што не ги знаеме за геолошката историја на Марс, но откритието на изобилство чист сулфур на марсовската површина сугерира дека постои нешто прилично големо за кое не сме свесни. Сулфурот е суштински елемент за целиот живот. Обично се апсорбира во форма на сулфати и се користи за производство на две од суштинските аминокиселини што им се потребни на живите организми за да создадат протеини. Иако веќе некое време знаеме за сулфатите на Марс, ова откритие не ни кажува ништо ново во таа област во однос на директни знаци на живот. Сепак, продолжуваме да наидуваме на остатоци од елементи што би биле корисни за живите организми, вклучувајќи хемија, вода и минати услови погодни за живот.
Што понатаму за Curiosity и истражувањето на Марс?
Следниот чекор ќе биде да се открие како, врз основа на она што го знаеме за Марс, сулфурот можеби се појавил таму. Тоа ќе бара повеќе работа, евентуално вклучувајќи детално моделирање на геолошката еволуција на Марс. Во меѓувреме, Curiosity ќе продолжи да собира податоци. Каналот Гедиз Валис е област богата со марсовска историја, древен воден пат чии карпи сега го носат отпечатокот на реката што некогаш течела низ нив, пред милијарди години.
Додека Curiosity го трасира својот пат низ каналот, роверот Perseverance на НАСА, повеќе од пет години во својата мисија, исто така талка по површината на Црвената планета, поставувајќи нови рекорди за најдолги патувања и продолжувајќи да нè инспирира со својата истрајност и бескрајна љубопитност за Универзумот во кој живееме.
