Создавањето нови ѕвезди во универзумот значително забавило во последните 4,5 милијарди години. Сепак, количината на неутрален атомски водород – еден од главните резервоари на гас во галаксиите – се намалила многу помалку.
Меѓународен тим предводен од научници од Кинеската академија на науките го истражувал овој необичен расчекор со комбинирање на податоци од радиотелескопот FAST и оптичките спектроскопски набљудувања на проектот DESI. Анализата опфатила околу 2,5 милиони галаксии на речиси една третина од небото.
Резултатите покажуваат дека пред 4,5 милијарди години стапката на создавање ѕвезди била околу 2,5 пати поголема од денешната. Во истиот период, густината на неутралниот атомски водород била само околу 1,4 пати поголема.
Водородот не се претвора директно во ѕвезди. Ѕвездите главно се раѓаат во многу погусти облаци од молекуларен гас, па неутралниот атомски водород претставува посредна фаза меѓу космичките резерви на гас и материјалот што навистина го поттикнува создавањето ѕвезди.
За да го откријат слабиот радио-сигнал на водородот, истражувачите ја користеле техниката на спектрално насобирање. Со усогласување на сигналите според црвеното поместување на галаксиите, тие успеале да извлечат просечен сигнал што не можел да се забележи одделно кај секоја галаксија.
Наодите укажуваат дека едноставното трошење на неутралниот водород не е доволно објаснување за падот на создавањето ѕвезди. Можно е клучната промена да се случува во начинот на кој гасот се движи низ таканаречениот барионски циклус.
Како што слабее приливот на гас од космичката мрежа и се намалува густината на гасот, галаксиите можеби стануваат помалку ефикасни во претворањето на атомскиот водород во молекуларен гас. Така, вкупниот резервоар на водород може да остане релативно стабилен, додека количината на гас директно достапен за создавање ѕвезди постепено опаѓа.
Истражувањето, објавено во списанието Nature Astronomy, дава нова основа за проучување на космичкиот циклус на гасот и причините поради кои галаксиите со текот на времето ги губат своите „ѕвездени фабрики“.
