Астрономите конечно го утврдија изворот на необичното рендгенско зрачење од ѕвездата гама Касиопеја, позната и како γ Cas. Новите набљудувања покажуваат дека причината не е самата масивна ѕвезда, туку скриен бело џуџе кое извлекува материјал од нејзиниот околен диск.
Гама Касиопеја е светла ѕвезда видлива со голо око во соѕвездието Касиопеја. Таа одамна е важна за астрономијата: уште во 19 век било забележано дека во нејзината светлина се појавуваат силни емисиони линии на водород, појава што подоцна довела до дефинирање на таканаречените Be-ѕвезди.
Овие ѕвезди се жешки, масивни и брзо ротираат. Поради тоа исфрлаат материјал кој формира диск околу нив. Таквите дискови можат да се менуваат со текот на времето, а со нив се менува и сјајот на ѕвездата.
Во 1970-тите години се појавила нова загатка: гама Касиопеја испуштала рендгенско зрачење многу посилно од очекуваното за ваков тип ѕвезда. Подоцнежните мерења покажале дека тоа зрачење доаѓа од исклучително жешка плазма, со температури од редот на 150 милиони степени.
Две објаснувања долго време останале во игра. Според едното, рендгенските зраци настануваат од магнетни процеси меѓу ѕвездата и нејзиниот диск. Според другото, невидлив придружник ја вшмукува материјата од дискот, а материјалот се загрева додека паѓа кон него.
Клучниот доказ сега доаѓа од мисијата XRISM, заеднички јапонско-американско-европски рендгенски опсерваториум. Нејзиниот инструмент Resolve измерил дека емисионите линии во рендгенскиот спектар се движат во согласност со орбитата на скриениот придружник. Тоа укажува дека изворот на зрачењето е бело џуџе кое собира материјал од гама Касиопеја.
Белото џуџе е густ остаток од ѕвезда, со маса споредлива со Сонцето, но со големина приближна на Земјата. Кога таков објект привлекува материја, таа може силно да се загрее и да произведе рендгенско зрачење.
Откритието не само што решава долгогодишна астрономска мистерија, туку отвора и нови прашања за развојот на двојните ѕвездени системи. Сега кога природата на гама Касиопеја е појасна, научниците ќе можат подобро да моделираат како масивните Be-ѕвезди и нивните компактни придружници се формираат и еволуираат.
