Каде навистина завршува ѕвездообразувањето во Млечниот Пат

Меѓународен тим астрономи објави нов, поконкретен одговор на прашањето каде е „работ“ на Млечниот Пат. Наместо да бараат остра визуелна граница, истражувачите ја следеле староста на ѕвездите низ галактичкиот диск и утврдиле дека активното создавање ѕвезди нагло слабее на околу 35.000 до 40.000 светлосни години од центарот на галаксијата.

Клучниот доказ е т.н. U-облик во распоредот на ѕвездените возрасти. Во внатрешниот и средниот дел од дискот, со зголемување на растојанието ѕвездите стануваат помлади, што се совпаѓа со моделот на раст „одвнатре-нанадвор“. Но по одредена дистанца трендот се врти: на поголеми радиуси повторно доминираат постари ѕвезди.

Тоа значи дека надворешните делови не се места каде денес интензивно се раѓаат нови ѕвезди. Наместо тоа, голем дел од ѕвездите таму најверојатно се „мигранти“ што со време се придвижиле од внатрешните региони преку динамички влијанија на спиралните структури во дискот.

Истражувањето се темели на анализа на повеќе од 100.000 џиновски ѕвезди, со податоци од LAMOST, APOGEE и сателитот Gaia, дополнети со нумерички симулации на еволуција на галаксии. Според авторите, токму комбинацијата од набљудувања и симулации покажува дека U-образецот е сигурен показател за реалната граница на ѕвездообразувачкиот диск.

Иако местоположбата на границата сега е појасна, причината за наглиот пад на ѕвездообразувањето сè уште се испитува. Меѓу можните фактори се влијанието на централната шипка на Млечниот Пат и искривувањето на надворешниот диск. Идни проекти како 4MOST и WEAVE треба дополнително да ја прецизираат оваа слика.

Студијата е објавена во списанието Astronomy & Astrophysics (DOI: 10.1051/0004-6361/202558144) и претставува важен чекор во разбирањето на структурата и историјата на нашата галаксија.