Супермасивните црни дупки во центрите на галаксиите можат да влијаат врз нивната еволуција многу подалеку од видливите галактички рабови. Ново истражување покажува дека нивните моќни млазови од врела плазма допираат до огромниот гасовит ореол околу галаксиите и можат да го спречат создавањето нови ѕвезди.
Секоја голема галаксија е опкружена со таканаречена циркумгалактичка средина, или CGM. Овој резервоар на гас се протега 10 до 20 пати подалеку од видливиот дел на галаксијата. Кога гасот се лади и се движи кон центарот, тој се згуснува и создава нови ѕвезди.
Астрономите долго време се прашуваат зошто галаксиите немаат многу повеќе ѕвезди, со оглед на количината гас околу нив. Истражувањето предводено од научници од Државниот универзитет во Аризона и Институтот за истражување „Раман“ нуди можен одговор: млазовите од активните црни дупки го загреваат и го нарушуваат гасот што служи како гориво за идното создавање ѕвезди.
За да го откријат овој ефект, истражувачите комбинирале податоци од оптичкото истражување DESI со радио набљудувања од истражувањето LOFAR Two-metre Sky Survey. Сигналот од јонизираниот водород бил премногу слаб за да се забележи во една галаксија, па научниците ги усредниле мерењата од стотици галаксии со силни радиоџетови.
Кога го набљудувале гасот во сите правци, сигналот бил слаб. Но долж оските на млазовите, емисијата на водородот позната како H-алфа била значително посилна. Тоа покажува дека млазовите не го осветлуваат гасот рамномерно, туку оставаат јасна трага долж својата патека, како космички рефлектори што го прават гасот видлив само во одредени насоки.
Најсилното светење било забележано во две области: блиску до галаксијата, каде што млазот првпат удира во гасовитиот ореол, и многу подалеку, близу до неговиот надворешен раб, каде што млазот ослободува голем дел од својата енергија. Овие наоди покажуваат дека влијанието на црната дупка може да се протега стотици илјади светлосни години.
Како дополнителна проверка, тимот го следел и постудениот гас преку апсорпцискиот сигнал на магнезиумот. Тој бил распоредeн приближно рамномерно околу галаксиите и не покажал поврзаност со насоката на млазовите. Ова сугерира дека млазовите првенствено го загреваат и јонизираат гасот долж сопствената траекторија, наместо да го менуваат целиот гасовит резервоар на ист начин.
Ако гасот остане врел и вознемирен, потешко се лади и паѓа кон галактичкиот центар. Така, црната дупка може да дејствува како сопирачка за создавањето ѕвезди и постепено да ја насочи галаксијата кон помирна, помалку активна иднина. Резултатите, објавени во списанието Astrophysical Journal Letters, нудат нов начин за проучување на врската меѓу црните дупки и развојот на галаксиите.
