Додека NASA се подготвува за мисијата Artemis II и нов бран истражувања на Месечината, научниците веќе размислуваат за едно многу практично прашање: што ќе јадат идните астронаути? Ново истражување од Универзитетот на Тексас во Остин сугерира дека одговорот можеби делумно лежи во наутот.
Во неодамнешен експеримент, научници успешно одгледале и набрале наут користејќи симулирана „месечева почва“. Ова е првпат оваа култура да биде произведена во материјал создаден да ја имитира лунарната почва. Истражувањето е спроведено со соработници од Texas A&M University и објавено во списанието Scientific Reports.
Главната истражувачка Сара Сантос вели дека резултатите се важен чекор кон разбирање на тоа како би можеле да се одгледуваат култури на лунарната површина.
„Ова истражување се однесува на разбирањето на одржливоста на одгледување култури на Месечината. Како да го претвориме овој реголит во почва? Кои природни механизми можат да го овозможат тој процес?“
Предизвиците на растенијата во лунарниот реголит
Лунарниот реголит е научниот назив за прашинестиот материјал што ја покрива површината на Месечината. За разлика од почвата на Земјата, тој не содржи микроорганизми ниту органска материја од која растенијата зависат за раст. Иако реголитот има минерали и хранливи материи што можат да им користат на растенијата, тој содржи и тешки метали кои можат да го нарушат нивниот развој.
За да проверат дали културите можат да растат во такви услови, истражувачите користеле симулирана лунарна почва произведена од компанијата Exolith Labs. Смесата е дизајнирана да го имитира составот на месечевите примероци донесени на Земјата за време на мисиите Apollo.
Побогата средина со вермикомпост
За да го подобрат растечкото опкружување, тимот ја измешал симулираната месечева почва со вермикомпост. Овој хранлив материјал се создава кога црвените дождовни црви ја разградуваат органската отпадна материја. Вермикомпостот содржи важни растителни нутриенти и разновиден микробиом што го поддржува здравјето на растенијата.
Во контекст на вселенска мисија, црвите би можеле да создаваат компост од фрлени материјали како остатоци од храна или од памучна облека и хигиенски производи што инаку би завршиле како отпад.
Пред садењето, истражувачите ги обложиле семињата од наут со арбускуларни микоризни габи. Овие габи формираат симбиотски однос со растенијата, им помагаат да апсорбираат клучни хранливи материи и истовремено ја намалуваат количината на тешки метали што растението ги презема од почвата.
Наутот успева во симулирана месечева почва
Сантос и нејзиниот тим го засадиле наутот во различни смеси од „месечева почва“ и вермикомпост.
Резултатите покажале дека растенијата можат успешно да растат во смеси што содржат до 75% симулирана лунарна почва. Кога уделот на „месечевата“ компонента бил поголем од тој праг, растенијата покажувале стрес и умирале порано.
Дури и во тешки услови, растенијата третирани со габи преживувале подолго од оние без инокулација. Тоа покажува колку габите биле важни за поддршка на растот. Истражувачите откриле и дека габите можат да се воспостават во симулираната лунарна почва, што сугерира дека во реален систем за одгледување на Месечината можеби ќе треба да се внесат само еднаш.
Дали наутот одгледан на Месечината би бил безбеден за јадење?
Иако жетвата на наут од симулирана месечева почва е значаен напредок, остануваат отворени неколку прашања. Научниците сè уште треба да утврдат дали растенијата апсорбираат штетни метали од почвата и дали наутот ќе обезбедува доволно хранливи материи за астронаутите.
„Сакаме да ја разбереме неговата одржливост како извор на храна“, вели Џесика Аткин, прва авторка на трудот и докторанд на Department of Soil and Crop Sciences при Texas A&M University. „Колку е здрав? Дали ги има хранливите материи што им се потребни на астронаутите? Ако не е безбеден за јадење, по колку генерации би станал таков?“
Проектот првично бил финансиран од Сантос и Аткин, а подоцна добил дополнителна поддршка преку NASA FINESST грант, што ќе помогне во понатамошното истражување на производство на храна за идните мисии до Месечината.
