Жешките субџуџести ѕвезди се меѓу најнеобичните објекти во ѕвездената астрофизика: иако се мали и слабо светли, имаат исклучително високи температури. Научници од Универзитетот во Вилнус сега користат машинско учење за побрзо да ги препознаат и проучат во податоците од вселенската опсерваторија Gaia.
Gaia досега каталогизирала повеќе од половина милијарда ѕвезди, меѓу кои околу 60.000 кандидати за жешки субџуџести ѕвезди. Тие се многу ретки и не се наоѓаат на главната низа во дијаграмот што астрономите го користат за класификација на ѕвездите.
Истражувачите објаснуваат дека овие ѕвезди се исклучително компактни, сини и жешки, но не се масивни како ѕвездите од типот OB. Во најголем број случаи тие претставуваат оголени ѕвездени јадра, од кои придружна ѕвезда ја отстранила речиси целата надворешна водородна обвивка.
Според водечката теорија, процесот започнува во двоен ѕвезден систем. Кога помасивната ѕвезда ќе се прошири во црвен џин, компактниот придружник со својата гравитација ѝ го одзема надворешниот слој. Така останува жешкото јадро, кое со текот на времето се движи кон фаза на бело џуџе по необичен еволутивен пат.
За да ги анализираат овие објекти, научниците развиле конволутивна невронска мрежа. Алгоритмот бил обучен со спектри од 2.500 ѕвезди со веќе позната класификација, а потоа за неколку секунди обработил уште 17.500 непознати ѕвезди.
Моделот не користел однапред внесени физички равенки, туку сам открил кои делови од спектарот се најважни за препознавање на ѕвездите. Истражувачите велат дека резултатите се согласуваат со нивното физичко разбирање на спектрите, што ја зголемува довербата во методот.
Во проектот учествувале астрофизичари и математичари од повеќе институции, а тимот користел измазнување на податоците, намалување на димензионалноста и методи за подобро толкување на моделот. Истражувачите ги набљудувале овие ретки ѕвезди и од Опсерваторијата Молетаи во Литванија.
Студијата, објавена во списанието Astronomy & Astrophysics, отвора можност за анализа на многу поголем број жешки субџуџести ѕвезди. Новите податоци од Gaia и меѓународната соработка би можеле да помогнат да се разбере како бинарните системи ја менуваат судбината на ѕвездите.
