Вселенскиот телескоп Џејмс Веб (JWST) повторно не воодушеви со една од неговите најморничаво убави слики досега: светлечки облак од гас и прашина кој наликува на џиновски мозок во проѕирен череп, суспендиран во бескрајниот простор.
Официјалното име на овој фасцинантен објект е PMR 1. Станува збор за планетарна маглина која се шири нанадвор, претставувајќи ги последните конвулзивни грчеви на ѕвезда во завршните фази од нејзиниот живот. Сепак, нејзината неверојатна сличност со човечката анатомија ѝ донесе и помалку застрашувачки прекар: маглината „Изложен череп“ (Exposed Cranium nebula).
Тајните на PMR 1 откриени од инфрацрвениот поглед на JWST
Уникатната инфрацрвена визија на JWST овозможи да се забележат сложените набори и филаменти во маглината, како и темна, централна лента која се протега вертикално преку објектот. Оваа структура го создава импресивниот оптички ефект на џиновски церебрални хемисфери, што дополнително придонесува за нејзиниот „мозочен“ изглед.
Всушност, PMR 1 е предмет на голема мистерија. За нејзиното постоење знаеме речиси 30 години. Се наоѓа на околу 5.000 светлосни години оддалеченост, во соѕвездието Едра (Vela), и е со димензии од околу 3,2 светлосни години. Ова значи дека е слична по големина на нашиот Сончев Систем, мерено до надворешниот раб на Ортовиот облак.
Астрономите утврдиле дека разбрануваниот материјал го исфрла ѕвезда која се приближува кон крајот на својот живот, брзо губејќи маса и исфрлајќи млазови од спротивните страни, со што ја создава споменатата вертикална лента. Но, она што останува непознато е каков тип на ѕвезда е централниот објект.
Мистеријата на централната ѕвезда: Волф-Раје или Сонце-слична?
Според студија од 2001 година, нејзиниот спектар се совпаѓа со оној на ѕвезда од типот Волф-Раје – многу масивни, многу жешки и многу светлечки ѕвезди во завршните фази од нивниот животен век на главната низа. Фазата Волф-Раје вклучува губење на маса со многу висока стапка, транспортирана од бурни ѕвездени ветрови и движена од притисокот на зрачењето. Резултатот се некои од најспектакуларно убавите сцени на ѕвездена смрт во универзумот.
Сепак, ѕвездата на PMR 1 најверојатно не е еден од овие титански објекти. Други знаци сугерираат релативно мала, Сонце-слична ѕвезда, што значи дека таа само ќе ги отфрли своите надворешни слоеви додека нејзиното јадро се смири во бело џуџе.
Ако спектарот навистина се совпаѓа со типот Волф-Раје, можеби припаѓа на ретка класа на централни ѕвезди на планетарни маглини кои личат на масивни ѕвезди Волф-Раје, но всушност се изложени јадра на ѕвезди слични на Сонцето на нивниот пат да станат бели џуџиња. Оваа двојност ја прави PMR 1 уште поинтригантна и предмет на понатамошни истражувања. Секоја нова слика од JWST не потсетува на бескрајната убавина и сложеност на нашиот космос.
