Со масовната употреба на генеративна вештачка интелигенција (ВИ) во високото образование, прашањето повеќе не е дали студентите користат ВИ, туку како ја користат додека пишуваат. Според тренд-извештај за 2025 година, голем дел од студентите вклучуваат ВИ во академските задачи, а значаен дел и во самото креирање на нацртот.
Истражувачи од Georgia Tech и Stanford развија отворена алатка наречена DraftMarks, која не се фокусира само на „детекција“ на ВИ во финалниот текст, туку на процесот на пишување. Алатката визуелно прикажува каде авторот работел со ВИ, кои делови се генерирани, што е изменето, а што е отстрането во текот на ревизијата.
DraftMarks користи препознатливи визуелни ознаки: траги од гума за силно преработени делови, „леплива лента“ за пасуси првично генерирани од ВИ, остатоци од „лепило“ за избришан ВИ-текст и „призрачен текст“ кога е побаран предлог од ВИ, но не е употребен. Со различни фонтови дополнително се разграничува човековото пишување од машинскиот придонес.
Во основа, системот ја следи историјата на нацрти и ги класифицира измените и интеракциите со ВИ речиси во реално време. Наместо еден процент како кај класичните детектори, наставниците добиваат увид во развојот на идејата, начинот на аргументација и степенот на авторска одлука.
Во првична студија со 21 едукатор, тимот анализирал како наставниците оценуваат напредок, оригиналност и ревизија. Потоа следувало пошироко тестирање со 70 учесници, меѓу кои студенти, професори, новинари и општа публика. Резултатите покажале дека наставниците најмногу го ценат увидот во процесот, додека пошироките читатели ги користат ознаките како сигнал за доверливост и авторска намера.
Алатката беше претставена на CHI 2026 во Барселона, а трудот е објавен во зборникот на конференцијата (DOI: 10.1145/3772318.3791109). Пораката на истражувачите е јасна: во ера на ко-пишување човек-ВИ, транспарентноста и свесната употреба се поважни од едноставно „ловење“ на ВИ.
