Вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ откри досега најјасни докази за циклусот со кој супермасивните црни дупки го обновуваат своето „снабдување“ со материја. Набљудувањето може да помогне да се објасни како овие објекти достигнале милионски или милијардски маси уште во раниот универзум.
Истражувачите ја набљудувале галаксијата NGC 4696, во центарот на јатото Кентаур, оддалечена околу 145 милиони светлосни години. Во нејзиното јадро се наоѓа активно галактичко јадро – област во која супермасивната црна дупка забрзано голта гас и прашина.
Претходните снимки од „Хабл“ покажале необична структура во форма на кука. Подеталната анализа на „Џејмс Веб“ открила дека таа е широка околу 800 светлосни години и дека гасот во неа се движи со брзина од приближно 600 километри во секунда.
Најважното откритие е што оваа структура изгледа поврзана со долг, тенок млаз од гас што се движи кон центарот на галаксијата. Компјутерските симулации покажале дека таквиот прилив природно може да создаде облик сличен на набљудуваната кука.
Според предложениот модел, црната дупка прво исфрла огромни количества енергија преку млазови од своите полови. Енергијата го загрева околниот гас и привремено го оддалечува од црната дупка, со што го ограничува нејзиното „хранење“.
Со текот на времето, дел од гасот се лади и се организира во филаменти широки неколку стотици, но долги илјадници светлосни години. Тие постепено се враќаат кон галактичкиот центар, создаваат ротирачки диск и повторно обезбедуваат материја за црната дупка.
Овој процес претставува саморегулирачки циклус на раст и мирување: црната дупка се храни, ги активира своите млазови, го прекинува дотокот на гас, а потоа повторно добива материја кога гасот ќе се олади. Таквиот механизам може да објасни како супермасивните црни дупки растеле брзо, без целосно да го потрошат материјалот околу себе.
