Џиновска „фабрика“ за планети откриена зад Јупитер

Област веднаш зад орбитата на Јупитер можеби била едно од најважните места за создавање на првите цврсти тела во Сончевиот систем. Ново истражување на научници од Институтот „Макс Планк“ за истражување на Сончевиот систем укажува дека таму постоел прстен со зголемен притисок на гас, кој долго време задржувал прашина и ситен материјал. Во таква средина, според симулациите, се формирале повеќе генерации планетезимали, односно карпести градбени блокови од кои подоцна настануваат планети и астероиди.

Се смета дека пред околу 4,6 милијарди години младото Сонце било опкружено со огромен диск од гас и прашина. Во него, ситните честички постепено се судирале, се лепеле и создавале сѐ поголеми тела. Но овој процес не се одвивал рамномерно насекаде. Различни делови од дискот имале различни услови, а новата студија посочува дека просторот надвор од Јупитер бил особено погоден за создавање разновиден материјал.

Истражувачите анализирале период од две до четири милиони години по формирањето на Сончевиот систем. Дотогаш Јупитер веќе собрал голем дел од материјалот во својата околина и создал празнина во дискот. Токму тоа, според моделите, довело до формирање на прстен со повисок притисок веднаш зад неговата орбита. Во таканаречената „замка за прашина“ се акумулирале зрнца и поголеми грутки, што овозможило брзо создавање нови планетезимали во тек на милиони години.

Клучниот резултат е дека во истата област не настанувал само еден вид материјал. Компјутерските симулации покажуваат дека таму се создавале тела со различен состав во различни временски фази. Дел од материјалот бил покршлив и богат со ситни честички, а дел бил поцврст и потекнувал од потопли внатрешни региони на раниот диск, пред да се рашири нанадвор. Како што минувало времето, односот меѓу овие две компоненти се менувал, а со тоа се менувале и телата што се формирале.

Научниците ги споредиле резултатите од симулациите со лабораториски податоци за метеорити, особено за јаглеродни хондрити. Овие метеорити се сметаат за едни од најстарите и најмалку изменети остатоци од раниот Сончев систем. Токму затоа тие се важен извор на податоци за условите во кои настанувале првите планетезимали. Според авторите, моделот успешно ги поврзува различните групи јаглеродни хондрити со повеќекратни етапи на формирање во истата зона зад Јупитер.

Симулациите укажуваат и на тоа дека Јупитер не делувал подеднакво врз сите честички. Поголемите и поцврсти грутки потешко ја минувале бариерата што ја создавал, додека ситната прашина се движела поинаку. Во меѓувреме, самото создавање на нови планетезимали постепено го трошело достапниот материјал. Оваа комбинација довела до појава на јасно одделени популации на рани цврсти тела.

Истражувањето е објавено во списанието The Astrophysical Journal и отвора можност истата „замка за прашина“ да била извор и на други видови метеорити, не само на јаглеродните хондрити. Ако ова сценарио се потврди со идни анализи, тогаш регионот зад Јупитер ќе се покаже како една од главните „фабрики“ во која Сончевиот систем ги создал своите најрани градбени елементи.