Горниот степен на ракета Falcon 9 на SpaceX, кој на 5 август 2026 година удри во Месечината, е само последниот во долгата историја на човечки направи што завршиле на нејзината површина.
Делот од ракетата потекнувал од комерцијална американска мисија за слетување на Месечината, лансирана во јануари 2025 година. Судирот не бил планиран: влијанието на Сонцето и гравитационите сили постепено ја промениле траекторијата на ракетниот степен. Астрономите очекувале да го набљудуваат светлосниот блесок и облакот од исфрлен лунарен материјал. До средата попладне немало потврдени снимки од самиот удар, но телескоп во Чиле забележал облак од остатоци.
Првиот човечки објект што стигнал до Месечината бил советската сонда Luna 2, која намерно се урнала во областа Sinus Lunicus на 14 септември 1959 година. Нејзиниот претходник, Luna 1, требало да ја погоди Месечината, но ја промашил целта и продолжил во орбита околу Сонцето.
Американската сонда Ranger 4 ја погодила спротивната страна на Месечината во април 1962 година. Тоа не било планираниот исход на мисијата: дефект спречил отворање на соларните панели и престанала комуникацијата со леталото.
За време на програмата „Аполо“, намерните удари имале и научна цел. Од Apollo 11 до Apollo 16, ракетните степени Saturn S-IVB и делови од лунарните модули биле насочувани кон површината, додека сеизмометрите ги регистрирале вибрациите. Податоците им помогнале на научниците да ја проучат внатрешноста на Месечината и да потврдат дека под кората се наоѓа карпест обвивен слој, односно мантил.
По ерата на „Аполо“, намерните удари продолжиле во помал обем. Од 1993 година наваму, најмалку 11 сонди од Кина, Јапонија, САД, Индија и Европската вселенска агенција биле намерно деорбитирани околу Месечината. Во некои случаи станувало збор за безбедно отстранување на леталата, а во други, како кај Lunar Prospector, LCROSS и Chandrayaan-1, ударот бил искористен за истражување на лунарната површина и потврдување на присуство на вода.
Ненамерните судири се поретки, но не се без преседан. Во март 2022 година, ракетно тело удрило во спротивната страна на Месечината и создало двоен кратер широк околу 29 метри. Подоцна било поврзано со кинеската ракета Long March 3C, која ја лансирала мисијата Chang’e 5-T1 во 2014 година.
Иако ваквите удари денес не претставуваат значителен ризик за луѓето, тие оставаат траги на научно и историско значење. Секој нов судир е можност да се проучи како Месечината реагира на удари и да се подобри разбирањето на нејзината површина и внатрешна структура.
