Нова генска терапија би можела селективно да ги „стиши“ сигналите за болка во мозокот без да го активира механизмот на зависност што често се поврзува со опиоидните лекови. Според претклиничка студија, овој пристап таргетира конкретни мозочни кола вклучени во обработката на болката и нуди потенцијално побезбедна алтернатива на лекови како морфиумот.
Хроничната болка често се опишува како постојан шум што не престанува. Опиоидите можат да го намалат тој „волумен“, но делуваат и на други делови од мозокот, што носи сериозни несакани ефекти, развој на толеранција и висок ризик од зависност. Истражувачите велат дека новата терапија работи многу попрецизно: го намалува само сигналот за болка, без да ги наруши останатите мозочни функции.
Студијата е објавена во списанието Nature, а ја спровеле научници од Perelman School of Medicine и School of Nursing при Универзитетот во Пенсилванија, во соработка со Carnegie Mellon University и Stanford University.
„Целта беше да ја намалиме болката, а истовремено да го намалиме или отстраниме ризикот од зависност и опасни несакани ефекти“, изјави Грегори Кордер, ко-сениор автор на студијата и доцент по психијатрија и невронаука на Универзитетот во Пенсилванија. „Со таргетирање на прецизните мозочни кола на кои делува морфиумот, веруваме дека ова е прв чекор кон нов вид олеснување за луѓето чиј живот е сериозно нарушен од хронична болка.“
Вештачка интелигенција за мапирање на болката
За подобро да разберат како делува морфиумот, истражувачите ги анализирале мозочните клетки што учествуваат во преносот и обработката на сигналите за болка. Врз основа на тие сознанија, тие развиле систем со вештачка интелигенција кај глувци што го следи природното однесување, проценува ниво на болка и помага да се утврди колкав третман е потребен.
Токму овој систем им послужил како основа за дизајн на насочена генска терапија што ги имитира аналгетските ефекти на морфиумот, но без да ги активира патиштата за награда во мозокот што се поврзани со зависност. Терапијата воведува мозочно-специфичен „прекинувач“ за болка, кој при активирање обезбедува подолготрајно намалување на болката без да ги наруши нормалните сетилни функции.
„Колку што ни е познато, ова е првата генска терапија за болка насочена кон централниот нервен систем и конкретен модел за создавање лекови против болка што не предизвикуваат зависност и делуваат на точно одредени мозочни кола“, рече Кордер.
Потенцијал против хроничната болка и опиоидната криза
Истражувањето е резултат на повеќе од шест години работа, поддржана со грант New Innovator Award од американскиот National Institutes of Health. Тимот се фокусирал на тоа како хроничната болка се развива и зошто опстојува со текот на времето.
Потребата од побезбедни терапии е особено нагласена поради опиоидната криза. Во исто време, хроничната болка останува широко распространета состојба што погодува десетици милиони луѓе и носи големи медицински и економски последици.
Доколку идните истражувања ги потврдат овие резултати, новиот пристап би можел да понуди ефикасно олеснување на болката без ризиците што ги носат опиоидите.
Следен чекор: клинички испитувања
Истражувачкиот тим сега работи со Мајкл Плат, професор по невронаука и психологија, за да го придвижи проектот кон можни клинички испитувања. „Патот од откритие до примена е долг, но ова е силен прв чекор“, изјави Плат. „И како научник и како член на семејство погодено од хронична болка, можноста да се намали страдањето без дополнително поттикнување на опиоидната криза е навистина значајна.“
Студијата била поддржана од повеќе грантови на National Institutes of Health, како и од Howard Hughes Medical Institute, Whitehall Foundation и Tito’s Love Research Fund. Дел од авторите се наведени и како пронаоѓачи на привремена патентна пријава поврзана со синтетички опиоидни промотори, поднесена преку University of Pennsylvania и Stanford University.
