Климатските промени најчесто се поврзуваат со топлотни бранови, суши, поплави и сè поголем притисок врз инфраструктурата. Но покрај физичките последици, тие сè повеќе влијаат и врз менталното здравје. Ново истражување укажува дека климатската анксиозност е поврзана со поголем психолошки дистрес, додека надежта може барем делумно да го ублажи тој товар.
Меѓународен истражувачки тим анкетирал речиси 2.900 возрасни лица во Египет, Јордан, Либан и Палестина. Анализата се фокусирала на три поврзани појави: анксиозност поради климатските промени, надеж и психолошки дистрес, кој опфаќа симптоми како анксиозност и депресија. Резултатите покажале јасна врска: колку е поголема загриженоста за климатските промени, толку е поголем и психолошкиот товар, а нивото на надеж е пониско.
Истражувачите нагласуваат дека надежта не е наивен оптимизам, туку чувство дека постојат реални патишта за справување со проблемите. Кога луѓето веруваат дека предизвиците можат да се надминат, загриженоста полесно се претвора во дејствување наместо во беспомошност. Токму затоа надежта се појавува како важен психолошки ресурс во услови на климатска неизвесност.
Ова е особено важно за Блискиот Исток и Северна Африка, каде што недостигот од вода, долгите жештини, сушите, брзата урбанизација и економската нестабилност веќе се дел од секојдневието. Во такви услови, климатските промени не се доживуваат како далечна глобална тема, туку како непосредна лична закана.
Авторите велат дека тука значајна улога има изградената средина, односно начинот на кој се планирани зградите, улиците, населбите, парковите и јавните простори. Во населба со сенка, дрвја, достапни паркови, разладни центри, сигурен јавен превоз и места за собирање, жителите полесно можат да ја поднесат екстремната жештина и притоа да останат социјално поврзани. Во населба со многу асфалт, малку зеленило, лоши услови за домување и недостиг од јавни простори, истата временска појава може да се доживее многу потешко.
Сè повеќе истражувања покажуваат дека добро осмислената средина не влијае само врз физичкото, туку и врз менталното здравје. Оваа студија додава дека просторите кои поттикнуваат чувство на контрола, заедништво и позитивна претстава за иднината можат да помогнат во зачувување на надежта за време на климатски стрес.
Според авторите, архитектурата сама по себе не може да „дизајнира“ надеж, но внимателното урбанистичко планирање може да создаде услови што ја зајакнуваат. Урбани шуми, зелени покриви, пешачки населби, инфраструктура отпорна на поплави и достапни јавни простори испраќаат јасен сигнал дека заедницата не се предава, туку вложува во решенија.
Важен е и начинот на кој жителите се вклучуваат во тие промени. Кога граѓаните учествуваат во садење дрвја, уредување на зелени површини, заеднички градини или локално планирање на отпорност, тие не се само набљудувачи, туку активни учесници. Тоа чувство на дејствување е тесно поврзано со надежта.
Практичната порака од студијата е дека климатската адаптација не треба да се сведува само на заштита на инфраструктурата. Во планирањето треба да се вклучат и аспектите на менталното здравје. Тоа значи училиштата да развиваат климатска писменост и вештини за справување, здравствените служби да го препознаваат климатскиот дистрес како реален проблем, а урбанистите и носителите на политики да создаваат средини што влеваат доверба, поврзаност и чувство дека иднината сè уште вреди да се гради.
Студијата е објавена во списанието Cambridge Prisms: Global Mental Health, а авторите заклучуваат дека надежта сама по себе нема да ја реши климатската криза. Сепак, без неа, справувањето со кризата станува многу потешко.
