Квантните системи можат да изгледаат како да немаат меморија, а сепак во себе да задржуваат траги од претходните состојби. До овој заклучок дошол меѓународен истражувачки тим, кој покажал дека одговорот на прашањето дали еден квантен процес „памети“ зависи од тоа од кој агол се анализира.
Истражувањето, објавено во списанието PRX Quantum, е дело на научници од Универзитетот во Турку, Универзитетот во Милано и Универзитетот „Никола Коперник“ во Торун. Според авторите, квантната меморија не е единствен и едноставен поим, туку појава што може да се манифестира на различни начини.
Во класичната физика, систем без меморија е оној чие идно однесување зависи само од моменталната состојба. Ако минатото продолжува да влијае врз идниот развој, тогаш системот има меморија. Во квантната физика, меѓутоа, оваа граница е многу понејасна, бидејќи информацијата може да се чува и пренесува на начини што немаат директен класичен еквивалент.
Научниците ја преиспитале меморијата преку две основни перспективи во квантната механика. Првата е поврзана со пристапот на Шредингер и следи како се менуваат квантните состојби со текот на времето. Втората, заснована на сликата на Хајзенберг, се фокусира на тоа како се менуваат мерливите величини, односно својствата што може да се забележат во експеримент.
Иако двата пристапа водат до исти експериментални резултати, истражувањето покажува дека тие не се целосно заменливи кога станува збор за меморијата. Некои мемориски ефекти стануваат видливи само ако се анализира еволуцијата на квантните состојби, додека други се откриваат само преку однесувањето на мерливите величини.
Тоа значи дека еден ист квантен систем може да изгледа без меморија во една теориска слика, а во друга јасно да покажува дека „се сеќава“ на своето минато. Овој резултат сугерира дека квантната меморија е посложена отколку што претходно се сметало и дека не може целосно да се разбере ако се следи само една перспектива.
Откритието може да има и практично значење за идните квантни технологии. Во реални квантни уреди, околината внесува шум и дополнителни мемориски ефекти, а подоброто разбирање на тоа како тие се појавуваат може да помогне во нивно намалување или дури во нивно искористување. Тоа е важно за развојот на постабилни квантни компјутери, сензори и комуникациски системи.
Студијата дополнително потсетува дека дури и основни поими како меморијата добиваат ново значење во квантниот свет. Наместо едноставна поделба на системи што паметат и системи што не паметат, новите резултати укажуваат дека во квантната механика двете состојби можат да постојат истовремено, зависно од начинот на набљудување.
