Меѓународниот проект DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) ја заврши досега најдеталната 3Д мапа на вселената со висока резолуција, изградена од податоци за повеќе од 47 милиони галаксии и квазари, како и околу 20 милиони ѕвезди. Оваа база овозможува попрецизно следење на големата структура на космосот и нејзината еволуција низ времето.
Главната научна цел е подобро разбирање на темната енергија, феномен што се поврзува со забрзаното ширење на вселената и се смета дека сочинува голем дел од нејзината вкупна енергетска содржина. Истражувачите наведуваат дека новите мерења веќе сугерираат можни отстапувања од очекуваното однесување, што може да доведе до ревизија на дел од космолошките модели.
DESI е глобална соработка со над 900 научници од повеќе од 70 институции, предводена од Lawrence Berkeley National Laboratory. Според тимот, проектот бил завршен пред рок и собрал значително повеќе податоци од првично планираното, а вкупниот опфат е неколкукратно поголем од претходните слични набљудувања заедно.
Работата не поминала без проблеми. Во 2022 година, шумски пожар сериозно ги нарушил струјата и интернетот на опсерваторијата со месеци, но со оперативни прилагодувања набљудувањата продолжиле. Тимот нагласува дека континуитетот и квалитетната ноќна обработка на податоците биле клучни за добиените резултати.
Првите анализи од комплетниот петгодишен сет се очекуваат во 2027 година. Иако основната мисија е формално завршена, DESI ќе продолжи со набљудувања до 2028 година, со фокус на потешко достапни региони на небото. Тоа треба дополнително да ја зајакне прецизноста на космолошките параметри и да помогне во истражувања на темната материја, џуџестите галаксии и ѕвездените струи.
