Експериментална таблетка наречена енлицитид драматично ги намалила нивоата на липопротеин со ниска густина (LDL), познат како „лош“ холестерол, за дури 60%, покажува фаза 3 клиничко испитување објавено во The New England Journal of Medicine. Ако лекот добие одобрение од Американската агенција за храна и лекови (FDA), би можел да понуди нов начин за милиони луѓе во САД да го намалат ризикот од срцев удар и мозочен удар.
„Помалку од половина од пациентите со утврдена атеросклеротична кардиоваскуларна болест денес ги постигнуваат целните вредности за LDL холестерол. Орална терапија со ваква ефикасност има потенцијал значително да ја подобри нашата способност да спречуваме срцеви удари и мозочни удари на ниво на популација“, изјави д-р Ен Мари Навар, кардиолог и вонреден професор по интерна медицина и во School of Public Health при UT Southwestern Medical Center. Таа ја водела студијата, која била спонзорирана од Merck & Co. Inc.
Зошто е важно намалувањето на LDL холестеролот
Со децении научниците знаат дека LDL холестеролот игра централна улога во кардиоваскуларните заболувања. Овие честички може да се наталожат во ѕидовите на артериите во процес познат како атеросклероза. Со текот на времето, наслагите можат да го блокираат протокот на крв и да доведат до срцев удар или мозочен удар. Затоа, намалувањето на LDL е клучна стратегија и за превенција и за третман кај луѓе што веќе имаат срцево заболување.
Од откритие наградено со Нобел до нови терапии
Според д-р Навар, енлицитид се темели на децениска научна работа на UT Southwestern. Пред години, истражувачите Мајкл Браун и Џозеф Голдстајн го идентификувале LDL-рецепторот на клетките на црниот дроб, кој помага во отстранување на LDL холестеролот од крвотокот. За ова откритие ја добиле Нобеловата награда за физиологија или медицина во 1985 година и се поставиле темелите за статините, денес најшироко користените лекови за намалување на холестеролот.
Подоцна, резултатите од Dallas Heart Study на UTSW, под водство на Хелен Хобс и Џонатан Коен, покажале дека некои луѓе природно имаат понизок LDL холестерол поради генетски промени што ја намалуваат продукцијата на протеинот PCSK9. Овој протеин го ограничува бројот на LDL-рецептори на клетките на црниот дроб, што му отежнува на телото да го исчисти холестеролот. Тој увид доведе до развој на инјекциски PCSK9 инхибитори, вклучувајќи моноклонални антитела и RNA-базирани терапии. Лекови како еволокумаб и алирокумаб можат да го намалат LDL холестеролот за околу 60%.
Зошто постојните третмани се недоволно користени
Иако овие инјекциски терапии се многу ефикасни, тие не се широко користени во секојдневната практика. Д-р Навар наведува дека порано проблем биле високите трошоци и пречките со осигурувањето. Иако тие бариери денес се помали, многу лекари сè уште се двоумат да ги препишуваат. Една од најверојатните причини е тоа што овие лекови се даваат како инјекции, а не како таблети.
Како делува енлицитид
Енлицитид го таргетира истиот PCSK9 пат како инјекциските лекови, врзувајќи се за протеинот во крвотокот и помагајќи му на телото поефикасно да го отстранува LDL холестеролот. Клучната разлика е што енлицитид се зема орално, еднаш дневно, што го прави поедноставна опција за пациентите.
Резултатите од клиничкото испитување покажуваат пад од 60%
Фаза 3 испитувањето опфатило 2.909 учесници со атеросклероза или со зголемен ризик поради поврзани здравствени состојби. Околу две третини примале енлицитид, а останатите плацебо. Повеќето учесници веќе земале статини, но нивното просечно ниво на LDL холестерол останало 96 mg/dl, што е над препорачаните целни вредности од 70 mg/dl за лица со атеросклероза и 55 mg/dl за оние со висок ризик од атеросклеротична кардиоваскуларна болест.
„Студираната популација е многу слична на онаа што ја гледаме во клиничката практика“, рече д-р Навар. „Дури и статините со највисок интензитет често не се доволни за луѓето да ги постигнат целните вредности на холестерол.“
По 24 недели, пациентите што земале енлицитид имале пад на LDL холестеролот од околу 60% во споредба со оние на плацебо. Лекот исто така ги намалил и други важни маркери поврзани со кардиоваскуларни заболувања, меѓу кои non-HDL холестерол, аполипопротеин B и липопротеин(a). Овие подобрувања се задржале и по една година следење.
„Овие намалувања на LDL холестеролот се убедливо најголеми што сме ги постигнале со орален лек уште од развојот на статините“, изјави д-р Навар.
Што следува
Веќе се спроведува уште едно клиничко испитување за да се утврди дали овие намалувања на холестеролот навистина ќе се преведат во помал број срцеви удари и мозочни удари.
Д-р Браун е регентски професор и ги носи катедрите Paul J. Thomas Chair in Medicine и W.A. (Monty) Moncrief Distinguished Chair in Cholesterol and Arteriosclerosis Research. Д-р Голдстајн е регентски професор и ја носи Julie and Louis A. Beecherl, Jr. Distinguished Chair in Biomedical Research и Paul J. Thomas Chair in Medicine. Д-р Хобс ја носи Dallas Heart Ball Chair in Cardiology Research и е член на Harold C. Simmons Comprehensive Cancer Center. Д-р Коен ја носи C. Vincent Prothro Distinguished Chair in Human Nutrition Research.
Студијата била финансирана од Merck Sharp & Dohme, подружница на Merck.
Д-р Навар добила консултантски хонорари од Merck за дел од работата на оваа студија. Таа исто така добила хонорари за други консултантски ангажмани од Merck и од други фармацевтски компании што произведуваат лекови за намалување на липидите, како што е наведено во студијата.
