Кратките видеа што однапред објаснуваат како изгледа манипулативна содржина можат мерливо да ја подобрат способноста на луѓето да препознаат дезинформации на интернет. Тоа го покажува големо меѓународно истражување спроведено во 12 земји од Европската унија, објавено во списанието Communications Psychology.
Пристапот е познат како „prebunking“: наместо подоцна да се демантира лажна информација, публиката однапред се запознава со најчестите тактики за манипулација. Овој модел се потпира на т.н. теорија на инокулација, според која „ослабена“ верзија на манипулативни пораки може да изгради отпорност кон идно влијание.
Во студијата учествувале 19.735 лица, а анкетите биле преведени на 13 јазици. Учесниците случајно биле распределени во контролна група или во групи што гледале предупредувачки видеа од околу 50 секунди (во дел од примерокот имало и пократка верзија од 20 секунди).
Потоа следел тест за препознавање манипулација: испитаниците оценувале објави и тврдења што или содржеле, или не содржеле манипулативни техники. Важно е што истражувачите вклучиле и неманипулативни примери, за да проверат дали луѓето стануваат попрецизни, а не само посомничави кон сè.
Резултатите покажуваат дека видеата генерално ја подобруваат проценката на манипулативна содржина. Подолгите видеа имале посилен ефект, а образовната позадина на учесниците влијаела на тоа колку учат од интервенцијата.
Истражувачите забележале и разлики меѓу земјите: ефектите биле посилни таму каде што индексите за образование, БДП по жител и демократски развој се повисоки. Ова упатува дека ваквите кампањи функционираат подобро кога постои поширока општествена поддршка за медиумска писменост и критичко мислење.
Заклучокот не е дека пребанкирањето е доволно само по себе, туку дека е практична алатка што може да помогне во намалување на штетата од онлајн дезинформации, особено во чувствителни периоди како избори. Следниот предизвик за науката е како овие интервенции да бидат ефикасни и кај публика со веќе силно вкоренети конспиративни убедувања.
