Тропските тресетишта, еден од најголемите природни складишта на јаглерод на Земјата, доживеале драматичен и невообичаен пораст на пожари во 20. век — највисок за последните 2.000 години, покажува ново истражување.
Овие влажни екосистеми складираат повеќе јаглерод отколку сите шуми во светот заедно. Кога ќе се запалат, тој јаглерод се ослободува во атмосферата, каде што дополнително го засилува глобалното затоплување.
Како научниците ја реконструираа историјата на пожарите?
Истражувачите анализирале јагленисани остатоци зачувани во тресетни наслаги од Централна и Јужна Америка, Африка, Југоисточна Азија и Австралазија. Благодарение на овие „архиви“ во почвата, тие можеле да ја реконструираат историјата на пожарите во тропските тресетишта во период подолг од две илјади години.
Резултатите покажуваат дека во минатото пожарите најмногу зависеле од климата — особено од тоа колку биле долги и тешки сушите.
Од долгорочен пад до нагол пресврт
Изненадувачки, студијата открива дека активноста на пожари во тропските тресетишта опаѓала повеќе од 1.000 години. Овој пад се совпаѓал со природни климатски промени и со промени во глобалните температури.
Но, во 20. век трендот нагло се свртел. Наместо намалување, пожарите почнале да растат, и тоа со забележлив скок во повеќе региони. Според научниците, најверојатно клучната причина е човековото влијание врз земјиштето.
Човечката активност ги прави тресетиштата поранливи
Најголем пораст на пожари е забележан во Југоисточна Азија и делови од Австралазија. Таму, сушењето на тресетиштата за земјоделство, расчистувањето шуми и претворањето на земјиштето за развој значително ја зголемиле нивната запаливост.
Во оддалечените делови на Јужна Америка и Африка таков пораст не е забележан во иста мера. Сепак, водечкиот автор д-р Јуван Ванг предупредува дека и тие региони во иднина може да се соочат со поголем ризик, како што се шират населбите, земјоделството и инфраструктурата.
Зошто ова е важно?
„За да избегнеме големи емисии на јаглерод што дополнително ќе придонесат за глобалното затоплување, итно мора да ги заштитиме овие екосистеми богати со јаглерод“, вели д-р Ванг од Универзитетот во Ексетер.
Истражувачите нагласуваат дека намалувањето на горењето на тропските тресетишта е можно преку:
- зачувување на тресетиштата,
- одржливо управување со природните ресурси,
- обнова на деградираните екосистеми,
- и координација меѓу владите, локалните заедници и стручните институции.
Студијата, објавена во Global Change Biology, јасно покажува дека пожарите во тропските тресетишта денес не се само последица на климата, туку и на човечките активности — со последици што може да се почувствуваат на глобално ниво.
