Пред околу 66 милиони години, огромен астероид удрил во Земјата и предизвикал еден од најразорните настани во историјата на планетата. Ударот запалил глобални пожари, предизвикал драматични климатски промени и ги збришал диносаурусите заедно со безброј други видови. Но, ново истражување покажува дека животот закрепнал многу побрзо отколку што научниците претпоставувале.
Според студија предводена од истражувачи на Универзитетот во Тексас во Остин, а објавена во списанието Geology, нови видови планктон се појавиле помалку од 2.000 години по ударот.
Крис Лоури, главен автор на студијата и истражувачки професор во Институтот за геофизика при Универзитетот во Тексас (UTIG), вели дека ова темпо на еволуција е исклучително брзо во споредба со она што обично се гледа во фосилниот запис. Вообичаено, формирањето нови видови трае милиони години.
„Неверојатно е брзо“, рече Лоури. „Ова истражување ни помага да разбереме колку брзо можат да еволуираат нови видови по екстремни настани и колку брзо почнала да се опоравува животната средина по ударот на Чиксулуб.“
Пресметување на новата временска линија за закрепнувањето по Чиксулуб
Поранешни истражувања на Лоури и неговите колеги, кои го проучувале кратерот Чиксулуб во Мексиканскиот Залив, веќе покажале дека некои преживеани организми релативно брзо се вратиле во регионот по ударот. Сепак, научниците генерално сметале дека првите нови видови се појавиле дури десетици илјади години подоцна.
Таа проценка се темелела на претпоставката дека седиментите се таложеле со приближно иста брзина и по изумирањето како и претходно. Истражувачите почетокот и крајот на масовното изумирање го дефинираат преку глобален геолошки слој создаден од материјал исфрлен во атмосферата при ударот. Овој слој е познат како границата K/Pg.
Лоури и неговите коавтори посочуваат дека оваа претпоставка ги занемарила големите еколошки промени што се случиле кога екосистемите се распаднале на копно и во океаните. Масовното угинување ја променило и брзината со која се таложеле седиментите во овој граничен слој.
Како изумирањето влијаело врз наталожувањето на седиментите
Многу видови калцифициран планктон, кој обично тоне на океанското дно, исчезнале за време на настанот на изумирање. Истовремено, губењето на најголем дел од растителниот свет на копно ја зголемило ерозијата и придонело повеќе материјал да се слева во океаните.
Заедно, овие промени значително влијаеле врз брзината со која седиментите се насобирале во различни региони. Поради тоа, потпирањето само на стапките на седиментација го отежнувало точното датирање на ситните фосили зачувани во овие слоеви.
Изотопот хелиум-3 открива попрецизна хронологија
За да ја прецизираат временската рамка, истражувачите се потпреле на претходно објавени податоци за изотопски маркер пронајден во рамките на границата K/Pg. Овој маркер овозможува посигурно мерење на протокот на време зачуван во геолошкиот запис и им помогнал на научниците да утврдат кога различни видови планктон првпат се појавиле во фосилниот запис.
Изотопот, познат како хелиум-3, се наталожува во океанските седименти со постојана стапка. Кога седиментите се таложат побавно, концентрацијата на хелиум-3 е поголема. Кога наталожувањето е побрзо, концентрацијата е пониска. Со мерење на овој изотоп, научниците можат попрецизно да проценат колку време поминало додека се формирале седиментите.
Користејќи податоци за хелиум-3 од шест локации на границата K/Pg во Европа, Северна Африка и Мексиканскиот Залив, тимот пресметал подобрени стапки на седиментација. Овие мерења помогнале да се утврди староста на седиментите во кои нов вид планктон, фораминиферата Parvularugoglobigerina eugubina (P. eugubina), првпат се појавува во фосилниот запис. Научниците често го користат појавувањето на P. eugubina како показател дека екосистемите почнале да се опоравуваат по изумирањето.
Нови видови се појавиле во рок од неколку илјади години
Истражувачите утврдиле дека овој вид планктон еволуирал меѓу 3,5 и 11 илјади години по ударот на Чиксулуб, иако точниот момент варирал во зависност од локацијата што се проучувала.
Тие идентификувале и други видови планктон што еволуирале во истиот временски интервал. Некои од нив се појавиле помалку од 2.000 години по ударот на астероидот, означувајќи го почетокот на долг процес на закрепнување што постепено ќе ја обнови биолошката разновидност во следните 10 милиони години.
„Брзината на закрепнувањето покажува колку е животот отпорен; тоа што сложен живот повторно се воспоставил во геолошко трепнување е навистина неверојатно“, рече Тимоти Брејлуер, коавтор на трудот и професор на Одделот за геонауки на Универзитетот Пен Стејт. „Тоа е, исто така, можеби охрабрувачко за отпорноста на современите видови во услови на заканата од човечко уништување на живеалиштата.“
Брз еволутивен бран по масовното изумирање
Студијата сугерира дека меѓу 10 и 20 нови видови фораминифери се појавиле во рок од околу 6.000 години по ударот, иако палеонтолозите сè уште расправаат кои фосили точно претставуваат одделни видови.
Во целина, ревидираната временска линија покажува дека, под соодветни услови, еволуцијата може да се одвива изненадувачки брзо. Дури и по катастрофално масовно изумирање, екосистемите можат да почнат да се обновуваат за само неколку илјади години, а нови видови да се појават многу порано отколку што научниците мислеле досега.
