Умереното консумирање кафе или чај може да помогне во заштита на мозокот со текот на годините, со намален ризик од деменција и побавно когнитивно опаѓање.
Голема проспективна кохортна студија, спроведена од истражувачи од Mass General Brigham, Harvard T.H. Chan School of Public Health и Broad Institute of MIT and Harvard, ги анализирала податоците од 131.821 учесник во Nurses’ Health Study (NHS) и Health Professionals Follow-Up Study (HPFS). Резултатите покажале дека умерениот внес на кофеинско кафе (2 до 3 шолји дневно) или чај (1 до 2 шолји дневно) е поврзан со понизок ризик од деменција, побавно когнитивно опаѓање и подобро зачувување на когнитивните способности. Студијата е објавена во списанието JAMA.
„Кога баравме можни алатки за превенција од деменција, помисливме дека нешто толку распространето како кафето може да биде ветувачка нутритивна интервенција — а нашиот уникатен пристап до квалитетни податоци од студии што траат повеќе од 40 години ни овозможи да ја тестираме таа идеја“, изјави главниот автор Даниел Ванг, MD, ScD, асоцијатен научник во Channing Division of Network Medicine при Mass General Brigham и вонреден професор на Harvard Medical School. „Иако резултатите се охрабрувачки, важно е да се запомни дека ефектот е мал и дека постојат многу важни начини за заштита на когнитивната функција со стареењето. Нашата студија сугерира дека консумирањето кофеинско кафе или чај може да биде еден дел од таа сложувалка.“
Зошто превенцијата е важна
Превенцијата на деменција уште во рана фаза е особено важна затоа што денешните третмани се ограничени и обично нудат само скромни придобивки откако ќе се појават симптомите. Поради тоа, научниците сè повеќе се фокусираат на фактори од начинот на живот, вклучително и исхраната, кои можат да влијаат врз развојот на когнитивното опаѓање.
Кафето и чајот содржат соединенија како полифеноли и кофеин, за кои се смета дека придонесуваат за здравјето на мозокот. Овие материи може да помогнат во намалување на воспалението и ограничување на клеточното оштетување, што е поврзано со когнитивен пад. Сепак, претходните истражувања за кафето и деменцијата даваа мешани резултати, најчесто поради пократки периоди на следење или ограничени податоци за долгорочните навики на консумирање и различните видови пијалаци.
Долгорочните податоци даваат појасна слика
Податоците од NHS и HPFS помогнале да се пополнат тие празнини. Учесниците биле следени до 43 години, со повторени проценки на исхраната, дијагнози на деменција, субјективни когнитивни тегоби и објективни тестови на когнитивна функција. Истражувачите анализирале како консумирањето кофеинско кафе, чај и безкофеинско кафе се поврзува со долгорочните исходи за здравјето на мозокот.
Меѓу повеќе од 130.000 учесници, 11.033 развиле деменција во текот на студијата. Лицата што консумирале поголеми количини кофеинско кафе имале 18% понизок ризик за развој на деменција во споредба со оние што ретко или никогаш не пиеле. Тие исто така пријавиле пониски стапки на субјективно когнитивно опаѓање (7,8% наспроти 9,5%) и постигнале подобри резултати на одредени објективни когнитивни тестови.
Кофеинот може да игра клучна улога
Слични обрасци биле забележани и кај љубителите на чај, додека безкофеинското кафе не покажало исти поврзаности. Ова сугерира дека кофеинот можеби е важен фактор зад забележаните придобивки за мозокот, иако се потребни дополнителни истражувања за да се потврдат механизмите.
Најсилните ефекти биле забележани кај учесниците што пиеле 2 до 3 шолји кофеинско кафе или 1 до 2 шолји чај дневно. Поголем внес на кофеин не изгледал штетен. Напротив, покажал слични придобивки како умерениот внес нагласен во студијата.
„Исто така, ги споредивме луѓето со различна генетска предиспозиција за развој на деменција и ги добивме истите резултати — што значи дека кафето или кофеинот веројатно се подеднакво корисни за луѓето со висок и низок генетски ризик за деменција“, изјави главниот автор Ју Жанг, MBBS, MS, докторанд на Harvard Chan School и истражувачки приправник во Mass General Brigham.
Автори и финансирање
Покрај Ванг и Жанг, во истражувањето од Mass General Brigham учествувале и Yuxi Liu, Yanping Li, Yuhan Li, Jae H. Kang, A. Heather Eliassen, Molin Wang, Eric B. Rimm, Frank B. Hu и Meir J. Stampfer. Дополнителни автори биле Walter C. Willett и Xiao Gu.
Истражувањето било поддржано од грантови на National Institutes of Health: UM1 CA186107, U01 HL145386, U01 CA167552, R01 HL60712, P30 DK46200, R00 DK119412, R01 AG077489, RF1 AG083764 и R01 NR019992. Финансиските организации немале никаква улога во дизајнот на студијата, собирањето и анализата на податоците, подготовката на ракописот или одлуката за објавување.
