Долги години превенцијата од дијабетес беше речиси целосно врзана за една порака: ослабете. Но, ново истражување ја доведува во прашање таа долгодецениска претпоставка.
Луѓето со предијабетес — состојба што, зависно од возраста, може да погоди и до едно од тројца возрасни — најчесто добиваа совет да јадат поздраво и да намалат телесна тежина за да го намалат ризикот од дијабетес тип 2. Во пракса, резултатите често биле ограничени: стапките на дијабетес и натаму растат, а многу луѓе тешко ги постигнуваат целите за слабеење.
Предијабетес без слабеење: можно е повлекување на состојбата
Студија објавена во списанието Nature Medicine укажува на поинаков пат. Истражувањето покажува дека предијабетесот може да влезе во ремисија — односно нивото на шеќер во крвта да се врати во нормала — и без намалување на телесната тежина.
Всушност, околу едно од четири лица што учествувале во програми за промена на животниот стил успеале да го нормализираат шеќерот во крвта без да ослабат. Уште поважно, ваквата ремисија дава исто ниво на заштита од идно развивање дијабетес како ремисијата постигната со слабеење.
Не е важна само тежината, туку и каде се складира маста
Клучот, според авторите, е во распределбата на мастите во телото. Не сите масти имаат ист ефект врз здравјето.
Висцералната маст, која се наталожува длабоко во стомачната празнина и ги опкружува внатрешните органи, е особено штетна. Таа поттикнува хронично воспаление и го нарушува дејството на инсулинот — хормонот што го регулира шеќерот во крвта. Кога инсулинот не работи како што треба, глукозата во крвта расте.
Наспроти тоа, поткожното масно ткиво — маста веднаш под кожата — може да има и поволен метаболен ефект. Овој тип маст лачи хормони кои му помагаат на инсулинот поефикасно да дејствува. Студијата покажала дека луѓето што го повратиле предијабетесот без слабеење најчесто ја пренасочувале маста од абдоминалните органи кон подрачја под кожата, иако нивната вкупна тежина не се менувала.
Хормони што го регулираат шеќерот во крвта
Истражувачите идентификувале и хормонална компонента. Природни хормони слични на оние што се таргетираат со лекови како Wegovy и Mounjaro играат важна улога.
Особено GLP-1 им помага на бета-клетките на панкреасот да ослободуваат инсулин кога нивото на шеќер ќе се зголеми. Кај луѓето што постигнале ремисија без слабеење, изгледа дека природно се засилил овој хормонален систем, додека се намалило влијанието на други хормони што ја зголемуваат глукозата.
Како животниот стил може да помогне во прераспределба на мастите
Овие наоди нудат практични насоки. Наместо да се гледа само бројката на вага, луѓето со предијабетес можат да имаат корист од стратегии што влијаат на тоа како мастите се распоредуваат во телото.
Одредени навики во исхраната можат да помогнат. Полинезаситените масни киселини, кои се наоѓаат во медитеранската исхрана богата со риба, маслиново масло и јаткасти плодови, можат да ја намалат висцералната маст. Редовната издржливостна физичка активност исто така може да ја намали стомачната маст, дури и кога вкупната телесна тежина останува речиси иста.
Промена во стратегијата за превенција од дијабетес
Тоа не значи дека слабеењето треба да се игнорира. Намалувањето на телесната тежина и натаму е корисно за целокупното здравје и го намалува ризикот од дијабетес. Но, новото истражување сугерира дека нормализирањето на шеќерот во крвта треба да биде примарна цел, без разлика дали тежината ќе се промени.
За многу луѓе кои се борат со традиционалните програми за слабеење, ова отвора можност за значајно подобрување преку метаболички промени, а не само преку бројките на вагата.
И здравствените работници можеби ќе треба да го прошират пристапот. Следењето на подобрувањето на гликемијата и поттикнувањето прераспределба на мастите преку насочена исхрана и вежбање може да понудат алтернативни стратегии за пациенти кај кои слабеењето е тешко остварливо.
Пошироко значење за јавното здравје
Влијанието на овие наоди е многу поголемо од индивидуалните случаи. Дијабетесот е еден од најбрзо растечките здравствени предизвици во светот и погодува стотици милиони луѓе.
Признавањето дека предијабетесот може да се подобри без слабеење отвора нови можности за превенција на глобално ниво. Истовремено, фокусот се поместува од телесната тежина кон метаболичкото здравје како поширок и поточен показател.
На крајот, ова истражување го менува начинот на кој се разбира и третира предијабетесот. Со приоритет на контролата на шеќерот во крвта и подобрувањето на метаболичката функција, се отвораат нови, практични и охрабрувачки опции за луѓето изложени на ризик од дијабетес.
