Меѓуѕвездената комета 3I/ATLAS, трет познат објект од ваков тип што минува низ нашиот Сончев систем, веројатно се формирала во значително постудена средина од онаа во која настанале Сонцето и планетите. До овој заклучок научниците дошле со набљудувања од телескопската мрежа ALMA во Чиле.
Клучниот доказ е првото мерење на деутерирана вода кај објект што потекнува надвор од Сончевиот систем. Деутерираната вода е молекула во која еден атом водород е заменет со деутериум, потежок изотоп на водород. Тимот утврдил дека 3I/ATLAS има околу 30 пати поголем удел на ваква „полутешка“ вода во споредба со типични комети од нашиот систем.
Овој однос е важен затоа што хемиските процеси што го зголемуваат деутериумот се чувствителни на екстремно ниски температури, обично под околу 30 келвини (приближно -243°C). Тоа сугерира дека 3I/ATLAS се формирала во исклучително студен и хемиски различен дел од Млечниот Пат.
ALMA успеала да ја следи кометата и при нејзино најблиско приближување до Сонцето, нешто што е тешко за класичните оптички телескопи поради силниот сончев отсјај. Со тоа научниците добиле редок увид во „хемискиот потпис“ што кометата го носи од својот матичен систем.
Истражувачите оценуваат дека ваквите објекти функционираат како космички архиви: ги зачувуваат условите од средината во која се родиле и ни помагаат да споредиме како се формирале планетарни системи во различни делови од галаксијата. Резултатите се објавени на 23 април 2026 година во списанието Nature Astronomy.
