По речиси четири децении континуирано мерење, најдолгиот експеримент за загревање на шумска почва во светот покажува дека и дел од органскиот јаглерод што се сметал за „стабилен“ почнува да се разградува кога температурите растат. Истражувањето е спроведено во Харвардската шума во Масачусетс и објавено во списанието Science of The Total Environment.
На експерименталните парцели, научниците 37 години ја одржувале почвата за околу 5°C потопла од природната температура, во сите сезони. Според авторите, токму долгиот временски опсег овозможил да се видат процеси што не се забележуваат во кратки студии.
Во четвртата декада од набљудувањето е регистрирано разградување на поупорни форми на органска материја во почвата. Тоа значи дополнително ослободување на CO₂ во атмосферата, над веќе познатите емисии од побрзо распаѓање на „полесно достапниот“ органски материјал.
Клучната улога ја имаат микробите во почвата: со промена на температурата се менува и микробната заедница, а со тоа и брзината на разградување на органската материја. Кога овој процес се забрзува, се засилува климатската повратна врска: потопла клима води до повеќе емисии од почвите, што дополнително го поттикнува затоплувањето.
Наодите сугерираат дека климатските модели треба подобро да го вклучат долгорочното однесување на почвениот јаглерод, особено во умерени шумски екосистеми. Тоа е важно за пореални проценки на идните концентрации на CO₂ и темпото на климатските промени.
Студијата: Atzín X. San Román и соавт., „Three decades of continuous warming in temperate forests destabilizes persistent forms of soil organic matter“, Science of The Total Environment (2026), DOI: 10.1016/j.scitotenv.2026.181777.
