Студија: SpaceX добива доминантна моќ во орбитата

Ново истражување од Универзитетот во Кембриџ тврди дека влијанието на SpaceX врз пристапот до орбитата денес наликува на контролата што ја имале големите колонијални трговски компании врз поморската трговија во минатото.

Според анализата, SpaceX во 2025 година учествувал со околу 75% од сè што човештвото испраќа во вселената. Тоа е ниво на доминација што, според авторите, може да се спореди со врвната моќ на Источноиндиската компанија во 18. и 19. век.

Истражувачите Алексио Терци и Стефано Маркуци ги споредиле податоците за вселенски лансирања со историски податоци за големите трговски компании. Нивниот заклучок е дека SpaceX, благодарение на повторно употребливите ракети и системот Starlink, ја зајакнал сопствената предност и создал пазар кој дополнително го храни неговиот раст.

Авторите предупредуваат дека ваквата концентрација на моќ може да остави државите зависни од една приватна фирма во клучни области како безбедноста, комуникациите и пристапот до вселенска инфраструктура. Тие предлагаат владите, особено американската, порано да обезбедат поголема конкуренција, алтернативни капацитети и јасни услови во договорите.

Според студијата, денешната вселенска економија се развива побрзо отколку што меѓународните правила успеваат да ја следат. Токму затоа, велат авторите, прашањето не е само технолошко, туку и политичко: кој ќе го контролира пристапот до орбитата во следните децении?