Најнеобичниот облак на Марс можеби се создава преку редок процес што досега не е забележан во планетарна атмосфера. Ново истражување покажува дека водената пареа над вулканот Арсија Монс може директно да замрзнува во ледени честички, без помош од прашина или други микроскопски честички.
Облакот, познат како издолжен облак над Арсија Монс, се појавува секоја пролет и лето на јужната полутопка, во периодот на марсовската сезона на прашина. Се формира низводно од вулканот висок околу 20 километри, растегнувајќи се до 1.800 километри, а потоа брзо исчезнува. Овој циклус се повторува секое утро во текот на неколку месеци.
Вселенското летало „Марс експрес“ на Европската вселенска агенција првпат го откри облакот во 2018 година. Иако неговиот облик и местоположба укажуваа дека станува збор за орографски облак, создаден кога ветерот минува покрај планина или вулкан, досегашните модели не успеваа целосно да го објаснат неговото појавување.
Истражувачите сега во моделот вклучиле процес наречен хомогена нуклеација на мраз. За разлика од вообичаеното создавање облаци, при кое водената пареа се кондензира врз прашина, сол или саѓи, во овој случај пареата директно преминува во ледени честички.
Според симулациите, воздушните струи покрај Арсија Монс можат за само неколку минути да подигнат влажни воздушни маси неколку километри високо. При тоа, температурата паѓа за околу 30 степени Целзиусови за десет минути, додека релативната влажност нагло се зголемува. Таквите екстремни услови овозможуваат водената пареа спонтано да замрзне и да го создаде издолжениот облак.
Овој резултат не ги објаснува целосно сите детали од набљудувањата, но моделот успешно ја пресоздава главната динамика на облакот. Податоците потекнуваат од камерите на „Марс експрес“, вклучувајќи ги Visual Monitoring Camera, High Resolution Stereo Camera и OMEGA. Бидејќи леталото може да го набљудува Марс во утринските часови и да ги следи промените во периоди од само неколку часа, тој е особено погоден за проучување на ова краткотрајно атмосферско явление.
Наодите сугерираат дека атмосферата на Марс може да достигнува услови многу понеобични од очекуваното. Тие исто така покажуваат дека процеси што се сметаат за ретки или главно теоретски на Земјата можат да имаат важна улога во атмосферата на други планети.
