Нова метода базирана на вештачка интелигенција им овозможува на научниците да ги следат површинските океански струи со многу поголема прецизност од досега. Техниката, наречена GOFLOW, користи термални снимки од постојни метеоролошки сателити за да создава детални мапи на движењето на водата, вклучително и мали и брзи структури што претходно биле речиси недостапни за директно набљудување.
Истражувањето го предводеле научници од Scripps Institution of Oceanography при Универзитетот во Калифорнија во Сан Диего, а резултатите се објавени во списанието Nature Geoscience. Наместо да се лансира нова опрема во орбитата, пристапот се потпира на сателити што веќе собираат податоци, што го прави решението и практично и поекономично.
Океанските струи се клучни за климата и морските екосистеми. Тие распределуваат топлина низ планетата, пренесуваат јаглерод меѓу атмосферата и длабокиот океан и носат хранливи материи што го одржуваат морскиот живот. Покрај тоа, нивното точно следење е важно и за конкретни примени, како потрага и спасување или моделирање на движење на нафтени дамки и морски отпад.
Досегашните методи имале сериозни ограничувања. Сателитите што ги проценуваат струите преку промени во висината на морската површина често повторно ја посетуваат истата област дури по околу десет дена, што е премногу ретко за појави што можат да настанат и исчезнат за неколку часа. Бродовите и крајбрежните радари нудат побрзи мерења, но само на ограничени подрачја.
Токму тука GOFLOW носи значаен исчекор. Системот е обучен со компјутерски симулации на океанска циркулација за да препознава како температурните обрасци на површината се менуваат под влијание на струите. Откако ќе се обучи, моделот анализира низа сателитски снимки и од движењето на топлите и студените површински структури пресметува какви струи стојат зад тие промени.
Особено важен е фактот што методата може да ги открие малите, интензивни струи и вртлози поврзани со вертикалното мешање на океанот. Тој процес помага хранливите материи од длабочините да стигнат до површината и овозможува јаглерод диоксид да се пренесе надолу, каде што може подолго да се складира. Според научниците, токму овие мали структури имаат голема улога во тоа како океанот апсорбира топлина и јаглерод.
Тимот ја проверил точноста на GOFLOW споредувајќи ги добиените резултати со директни мерења од бродови во регионот на Голфската струја во 2023 година, како и со традиционални сателитски проценки. Совпаѓањето било добро, но новиот систем покажал значително поостра слика, особено кај брзите и ситни појави што старите методи често ги измазнувале во пошироки просеци.
Едно од ограничувањата и натаму остануваат облаците, бидејќи тие ги блокираат термалните снимки на кои се потпира системот. Затоа истражувачите планираат да комбинираат повеќе извори на сателитски податоци за да обезбедат постабилна покриеност. Во тек е и работа за проширување на методата на глобално ниво.
Ако GOFLOW се интегрира во климатски и метеоролошки модели, тој би можел да придонесе за подобри прогнози за интеракцијата меѓу океанот и атмосферата, движењето на морскиот отпад и промените во морските екосистеми. Научниците сметаат дека ова е редок пример каде постојните сателити, со помош на нови алгоритми, отвораат сосема нов поглед кон динамиката на океаните.
