Скопје, Северна Македонија – Со јасен фокус кон градење општество засновано на знаење, иновации и одржлив развој, Владата на Северна Македонија презема значајни чекори за интензивирање на инвестициите во науката и истражувањата. Оваа заложба беше нагласена на неколку неодамнешни настани, каде беа презентирани конкретни планови и мерки за зајакнување на националниот научно-истражувачки и иновациски капацитет.
Рекордни инвестиции и меѓународна соработка
Министерката за образование и наука, Весна Јаневска, на презентација на прелиминарни резултати од истражување на Правниот факултет „Јустинијан Први“, истакна дека државата не може да продолжи со практиката на мали инвестиции во наука. Таа посочи дека Македонија мора да направи исчекор кон системско и значајно зголемување на средствата за истражувања, создавање современа инфраструктура и поттикнување на иновацискиот капацитет, со цел да остане релевантна на меѓународната научна сцена.
Министерството покажува континуиран раст на буџетот за наука. По 380 милиони денари во 2024 година и 680 милиони денари во 2025 година, следната, 2026 година, се очекуваат рекордни 773 милиони денари. Ова е јасен сигнал за решеноста на Владата да го поддржи научниот сектор.
Покрај финансиската поддршка, се преземаат и активности за меѓународна интеграција. Потпишан е договор со Заедничкиот истражувачки центар на Европската комисија, овозможувајќи им на македонските научници пристап до врвни европски ресурси, знаење и заеднички проекти. Оваа соработка не само што ќе ја зголеми мобилноста на научниците, туку и ќе отвори нови развојни перспективи за државата.
Во насока на подобрување на условите, зголемени се платите на универзитетските професори за 14%, обезбеден е бесплатен пристап до научните бази Web of Science и Scopus, а се подготвуваат и нови законски решенија за високо образование и научно-истражувачка дејност. Формирањето на првиот државен научно-технолошки парк, заедно со реформата на Агенцијата за квалитет во високото образование, ќе претставуваат клучни столбови за развој.
ИНОВА и визијата за одржлив развој
Поддршката за иновациите е дополнително зајакната со работата на новоформираната Агенција за иновации, научно-технолошки развој и претприемништво – ИНОВА. Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова неодамна се сретна со директорката на ИНОВА, Даниела Димовска, нагласувајќи ја важноста од унапредување на националниот екосистем за иновации.
Стратешките приоритети на ИНОВА вклучуваат зелени политики, намалување на загадувањето и управување со отпадот, како и поддршка за стартапи и млади претприемачи. Агенцијата активно работи на креирање конкретни механизми за поттикнување на самовработувањето и создавање одржливи иновациски политики.
За да се постигне ова, клучна е интензивната меѓународна соработка, со посебен акцент на вклучувањето на македонската дијаспора. Претседателката Сиљановска-Давкова истакна дека врската меѓу универзитетите, иноваторите и бизнис секторот е круцијална за практична примена на знаењето и развојот на нови технологии. Инвестициите во нови технологии носат побрз економски раст, отворање квалитетни работни места и гарантираат повисок животен стандард за граѓаните.
Овие координирани напори од страна на Министерството за образование и наука и Агенцијата ИНОВА, со силна поддршка од највисокото државно раководство, создаваат солидна основа за трансформација на Северна Македонија во земја со конкурентна економија базирана на знаење и иновации.
