Стареењето можеби не е само постепено трошење на организмот, туку процес во две поврзани фази што може да помогне да се објасни зошто болести како рак, остеоартритис и херпес зостер често се појавуваат дури во подоцнежните години. До таков заклучок доаѓаат истражувачи од University College London и Queen Mary University of London во труд објавен во списанието Aging.
Според предложениот модел, првата фаза започнува многу порано во животот. Во тој период телото се соочува со разни нарушувања, како инфекции, физички повреди или генетски мутации. Дел од тие оштетувања организмот успешно ги поправа или држи под контрола, но некои може да останат „тивки“ и незабележливи со години, па и со децении.
Втората фаза се развива подоцна, кога биолошките промени поврзани со стареењето почнуваат да ја намалуваат способноста на телото да ги контролира претходните оштетувања. Тогаш, проблеми што долго време биле потиснати може постепено да прераснат во болест. Истражувачите сметаат дека токму оваа комбинација од рано наталожена штета и подоцнежни возрастни промени е важна за разбирање на хроничните заболувања.
Авторите наведуваат примери што го илустрираат овој механизам. Вируси што мируваат во телото со години може повторно да се активираат кога имунолошкиот систем ќе ослабне, што може да доведе до херпес зостер. На сличен начин, повреди добиени во младоста може подоцна да придонесат за развој на остеоартритис, кога ткивата стануваат помалку отпорни. И наследни мутации може долго да останат без симптоми, а дури подоцна да го зголемат ризикот од рак или фиброза.
Овој пристап се надоврзува на еволутивните теории за стареењето, според кои природната селекција има послаб ефект во подоцнежниот дел од животот. Тоа значи дека штетни биолошки процеси што не влијаат силно врз раниот опстанок и размножувањето полесно можат да се испројават во староста. Во трудот се споменуваат и експерименти со нематодата Caenorhabditis elegans, кај која рани механички оштетувања подоцна доведувале до смртоносни инфекции.
Станува збор за теоретска рамка, а не за едноставно правило што важи за секој случај. Сепак, моделот нуди корисно објаснување зошто многу заболувања на староста можеби имаат многу порано потекло отколку што се мислело досега. Ако идните истражувања го потврдат овој пристап, тоа би можело да отвори простор и за подобра превенција: помало оштетување порано во животот и попрецизно таргетирање на штетните возрастни промени подоцна.
