Еритритолот, засладувач што сѐ почесто се користи во сладоледи со малку јаглехидрати, кето-протеински плочки и газирани пијалаци без шеќер, долго време важеше за побезбедна алтернатива на шеќерот. Но ново истражување од Универзитетот во Колорадо Болдер укажува дека ова соединение можеби има и несакани ефекти врз здравјето на крвните садови во мозокот.
Студијата, објавена во списанието Journal of Applied Physiology, покажува дека еритритолот може да предизвика промени во клетките што ги обложуваат мозочните крвни садови, на начин што потенцијално го зголемува ризикот од мозочен удар.
„Нашата студија додава нови докази дека ненутритивните засладувачи, кои често се сметаат за безбедни, можеби сепак не се без здравствени последици“, изјавил Кристофер Десоуза, професор по интегративна физиологија и директор на Лабораторијата за интегративна васкуларна биологија.
Што е еритритол и зошто е толку популарен?
Еритритолот е шеќерен алкохол, најчесто добиен со ферментација на пченка. Американската Администрација за храна и лекови го одобрила во 2001 година, а денес се наоѓа во стотици прехранбени производи. Има речиси занемарлива калориска вредност, обезбедува околу 80% од сладоста на обичниот шеќер и има мал ефект врз нивото на инсулин. Токму затоа често го избираат луѓе што сакаат да ослабат, да го контролираат шеќерот во крвта или да го намалат внесот на јаглехидрати.
Сепак, во последниве години расте бројот на истражувања што ја доведуваат во прашање неговата безбедност. Голема студија со околу 4.000 испитаници од САД и Европа покажа дека луѓето со повисоки нивоа на еритритол во крвта имале значително поголема веројатност да доживеат срцев или мозочен удар во следните три години.
Што откриле научниците?
За подобро да разберат што стои зад овој ризик, истражувачите ги изложиле клетките што ги обложуваат крвните садови во мозокот на количество еритритол слично на она што би се внело со еден типичен пијалак без шеќер, во времетраење од три часа.
Резултатите покажале неколку загрижувачки промени. Клетките произведувале значително помалку азотен оксид, молекула што им помага на крвните садови да се опуштат и прошират. Истовремено, се зголемило создавањето на ендотелин-1, супстанција што ги стеснува крвните садови.
Кога клетките биле изложени на тромбин, соединение што го поттикнува згрутчувањето на крвта, тие покажале намалена способност да произведуваат t-PA, природна материја што помага во разградувањето на тромбите. Освен тоа, клетките третирани со еритритол создавале и повисоки нивоа на реактивни кислородни видови, познати и како слободни радикали, кои можат да ги оштетат клетките, да го забрзаат стареењето и да поттикнат воспаление.
Зошто ова е важно?
Ако крвните садови се постесни, а телото има помала способност да ги разградува тромбите, тогаш ризикот од мозочен удар може да се зголеми. Според авторите, токму тоа го покажуваат нивните резултати на клеточно ниво.
Истражувачите посочуваат и дека експериментот се однесувал само на количина еквивалентна на една порција еритритол. Кај луѓе што консумираат повеќе вакви производи во текот на денот, ефектот би можел да биде уште поизразен.
Што значи ова за потрошувачите?
Научниците нагласуваат дека станува збор за лабораториско истражување врз клетки, а не за клиничка студија кај луѓе, па затоа се потребни дополнителни испитувања за да се потврди колкав е ризикот во секојдневни услови.
Сепак, тие советуваат поголемо внимание при читањето на декларациите на производите, особено кога на нив се наведени еритритол или „шеќерни алкохоли“. Иако овие засладувачи често се претставуваат како поздрава замена за шеќерот, новите податоци сугерираат дека нивното дејство врз организмот не е едноставно и можеби не е целосно безопасно.
