Северна Македонија е на пат да направи значаен исчекор кон градење општество засновано на знаење, иновации и одржлив развој. Оваа определба е јасно видлива преку континуираното зголемување на средствата наменети за наука и истражувања, како и преку новите стратегии и партнерства со европски институции.
Рекордни инвестиции во научно-истражувачка дејност
Министерката за образование и наука, Весна Јаневска, на Правниот факултет „Јустинијан Први“ во Скопје, каде беа презентирани прелиминарни резултати од истражување за иновативни решенија, ја истакна решеноста на Владата да ги интензивира вложувањата во научно-технолошкиот развој. Македонија, како мала земја, не може да си дозволи мали инвестиции во наука и затоа е неопходен системски и значаен исчекор кон зголемување на средствата за истражувања, создавање современа инфраструктура и поттикнување на иновацискиот капацитет.
Министерката Јаневска најави рекордни 773 милиони денари за наука во 2026 година, што претставува континуиран раст од 380 милиони денари во 2024 година и 680 милиони денари во 2025 година. Овие бројки јасно ја демонстрираат сериозноста на заложбите.
Јакнење на капацитетите и меѓународна соработка
Покрај финансиската поддршка, се преземаат и низа други активности за јакнење на научно-истражувачкиот капацитет на државата:
- Потпишан е договор со Заедничкиот истражувачки центар на Европската комисија, овозможувајќи им на македонските научници пристап до врвни европски ресурси, знаење и заеднички проекти. Ова ја зголемува мобилноста на научниците и отвора нови развојни перспективи за државата.
- Зголемени се платите на универзитетските професори за 14%.
- Обезбеден е бесплатен пристап до реномираните научни бази „Web of Science“ и „Scopus“.
- Во подготовка се два нови законски решенија за високо образование и научно-истражувачка дејност, кои, заедно со реформата на Агенцијата за квалитет и отворањето на првиот државен научно-технолошки парк, ќе ги подобрат условите за истражување.
Поддршка на иновациите и стартапите
Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова неодамна одржа средба со Даниела Димовска, директорка на новоформираната Агенција за иновации, научно-технолошки развој и претприемништво – ИНОВА. Агенцијата е фокусирана на унапредување на националниот екосистем, зелените политики, намалувањето на загадувањето и управувањето со отпадот.
ИНОВА претстави конкретни механизми за поддршка на стартапите, програми за млади претприемачи и активности за поттикнување на самовработувањето. Претседателката Сиљановска-Давкова истакна дека врската меѓу универзитетите, иноваторите и бизнис секторот е круцијална за практична примена на знаењето и развојот на нови технологии. За креирање одржливи иновациски политики и пристап до нови пазари, неопходна е интензивна меѓународна соработка, вклучувајќи ја и дијаспората.
Инвестициите во нови технологии носат побрз економски раст, отворање квалитетни работни места и гарантираат повисок животен стандард за граѓаните, што е крајна цел на сите овие напори.
