Националниот совет за високо образование и научно истражување на Република Македонија направи значаен чекор кон зајакнување на домашната научна сцена. На 6 март 2025 година, Советот организираше настан за поврзување (matchmaking) со поддршка од Платформата за учење на политики (Policy Learning Platform), која е специјализирана за обезбедување поддршка и експертиза на креаторите на политики во Европа.
Националниот совет, формиран во 2021 година согласно Законот за високо образование, има клучна улога во обезбедувањето, проценката, развојот и промовирањето на квалитетот на високото образование и научното истражување во земјата. Како независен ентитет, поддржан од Министерството за образование и наука, Советот директно известува пред Парламентот и Владата, што ја нагласува неговата важност во креирањето на националните стратегии.
Национална Програма за Наука и Истражување
Една од најважните одговорности на Советот е предлагањето на Националната програма за наука и истражување. Оваа програма ги дефинира приоритетите за истражување и иновации, ги планира потребите за инфраструктура и кадар, и воспоставува индикатори за следење на напредокот. Нацрт-програмата, усогласена со Националната стратегија за паметна специјализација 2024–2027, беше подготвена во 2024 година со придонес од национални засегнати страни и експерти.
Целта на настанот за поврзување беше да се подобри релевантноста на Националната програма за наука и истражување и нејзината усогласеност со европските добри практики. Особено, настанот се фокусираше на вклучување на најновите трендови и европски иницијативи во политиките за истражување и иновации, вклучувајќи ја соработката меѓу универзитетите и индустријата, како и валоризацијата на истражувањата, сè со цел усогласување со националната Стратегија за паметна специјализација (S3).
Предизвици и идни цели
Република Македонија се соочува со значајни предизвици во научно-истражувачкиот сектор. Јавните инвестиции во истражување и развој (Р&Д) се значително под просекот на ЕУ, изнесувајќи само 0,38% од БДП во споредба со 2,27% во ЕУ. Оваа недоволна инвестиција е коренот на повеќе проблеми, вклучувајќи: недостиг на човечки капитал, несоодветна истражувачка инфраструктура, ограничена меѓународна соработка и слаба поврзаност помеѓу академската заедница и индустријата.
Дискусиите на настанот за поврзување се осврнаа на овие стратешки и практични размислувања, со фокус на: зголемување на финансирањето за Р&Д, инвестирање во човечки капитал, подобрување на истражувачката инфраструктура, промовирање на меѓународната соработка и поттикнување на соработката меѓу универзитетите и индустријата. Споделените препораки од европските партнери ќе му помогнат на Националниот совет да ги реализира овие амбициозни цели и да го забрза развојот на македонската наука.
