Научниците откриваат сè повеќе детали за некои од најраните риби што живееле на Земјата пред повеќе од 400 милиони години. Нови анализи од две одделни студии им помагаат на истражувачите подобро да ги разберат древните лунгфиши, група што претставува најблиски живи роднини на копнените ‘рбетници.
Овие откритија произлегуваат од работа на тимови во Австралија и Кина. Истражувањата ја прошируваат децениската работа на палеонтолозите од Универзитетот Флиндерс врз фосили од познатата формација Гого во северна Западна Австралија, како и соработката со научници од Кинеската академија на науките.
Истражувањето на живи и фосилни лунгфиши обезбедува важни анатомски докази за тоа како еволуирале тетраподите — ‘рбетници со екстремитети, вклучувајќи го и човекот, кои со текот на времето преминале од вода на копно.
КТ-скенови откриваат нови детали во фосил од Гого
Загадочен фосил од доцниот девон од формацијата Гого во Западна Австралија сега е анализиран со напредни техники на снимање, меѓу кои КТ-скенирање и компјутерска томографија. Резултатите се објавени во Canadian Journal of Zoology.
Водечката авторка д-р Алис Клемент од Палеонтолошката лабораторија при Универзитетот Флиндерс вели дека работата постепено ја открива извонредната разновидност на лунгфиши зачувани на локалитетот Гого. Истражувањето, исто така, повторно ги разгледува постарите примероци што претходно биле премногу оштетени за детално проучување.
Еден таков фрагментарен фосил се покажал особено вреден. Тој потекнува од она што научниците го сметаат за првиот „Голем корален гребен“ на Австралија — девонски систем на гребени во регионот Кимберли во северна Западна Австралија.
„Необичниот примерок бил толку загаточен што авторите што први го опишале во 2010 година сметале дека може да биде сосема нов вид риба, досега невиден во науката“, објаснува д-р Клемент од Колеџот за наука и инженерство.
„Со помош на високотехнолошко скенирање, овој пат успеавме да создадеме нови, сеопфатни дигитални слики на надворешниот и внатрешниот череп, со што се покажа сложеноста на мозочната празнина на овој фасцинантен лунгфиш“, вели таа.
„Всушност, успеавме и да потврдиме дека претходните претстави веројатно биле гледани наопаку и обратно.“
Коавторката Хана Тиле работела со повеќе музеи и истражувачки установи, меѓу кои и Австралиската организација за нуклеарна наука и технологија (ANSTO), за да го анализира фосилот со напредни методи на снимање.
„Успеавме да ја споредиме најдобро сочуваната внатрешна област на увото со други лунгфиши од Гого. Тоа е дополнителна податочна точка во неверојатната збирка на лунгфиши и рани ‘рбетници“, вели таа.
„Тоа придонесува за поширокото разбирање на еволуцијата на овие најрани меснати перкасти риби, и во Гондвана и низ целиот свет.“
Древен череп од Кина открива еволутивни траги
Посебна студија, објавена во списанието Current Biology, се фокусира на друго извонредно фосилно откритие. Истражувачите го реконструирале черепот на ранен вид лунгфиш познат како Paleolophus, кој живеел во мориња што некогаш ја покривале денешна јужна Кина пред околу 410 милиони години.
Истражувачот од Флиндерс, д-р Брајан Чу, соработувал со научници од Кинеската академија на науките, предводени од Институтот за вертебратна палеонтологија и палеоантропологија во Пекинг. Тимот новиот фосилен вид го именувал Paleolophus yunnanensis („стар гребен од Јунан“).
„Paleolophus ни дава без преседан увид во лунгфиш од период помеѓу нивната најрана појава и големата диверзификација неколку милиони години подоцна“, вели д-р Чу од Колеџот за наука и инженерство при Универзитетот Флиндерс.
„Тоа било време кога групата штотуку почнувала да ги развива карактеристичните адаптации за хранење што ќе им служат во остатокот од девонот и до денешниот ден.“
Лунгфишите претставуваат исклучително древна гранка од семејното стебло на ‘рбетниците. Д-р Чу потсетува дека меѓу нив има и денес живи видови, како австралискиот лунгфиш од Квинсленд, кој долго време ги интригира научниците поради блиската еволутивна поврзаност со тетраподите, односно ‘рбетниците со екстремитети, меѓу кои и човекот.
„Извонредниот череп на лунгфиш ископан во карпи стари 410 милиони години во Јунан ни дава значајни сознанија за брзата еволутивна диверзификација меѓу раниот, средниот и доцниот девон“, додава тој.
Д-р Чу додава дека фосилот покажува и сличности и разлики во споредба со најраниот и најпримитивен фосил Diabolepis од јужна Кина, како и со други видови како Uranolophus од Вајоминг во САД и австралискиот Dipnorhynchus.
Кинеската студија беше поддржана од Националната фондација за природни науки на Кина (92255301 и 42302005) и од Австралискиот истражувачки совет во рамки на Discovery Project (DP 220100825). Студијата за Гого беше поддржана од финансии од Австралискиот истражувачки совет (ARC DP 220100825). Истражувачите ја признаваат заедницата Гунијанди и нивната земја за пристапот до теренот, фосилите и знаењето.
