Научници идентификуваа важен механизам што можел да ѝ помогне на Земјата да остане погодна за живот во текот на десетици милиони години. Според ново истражување објавено во списанието Proceedings of the National Academy of Sciences, промените на морското ниво влијаеле врз количеството фосфат што стигнувало до отворениот океан, а со тоа и врз складирањето јаглерод на морското дно.
Фосфатот е клучна хранлива материја за морските организми. Кога нивото на морето било високо, плитките континентални прагови зафаќале поголема површина и задржувале повеќе фосфат во крајбрежните седименти. Тоа значело помалку хранливи материи во отворениот океан, послаба биолошка активност и помало таложење на органски јаглерод на дното. Во такви услови, повеќе јаглерод диоксид останувал во атмосферата, што придонесувало за потопла клима.
Кога нивото на морето се намалувало, процесот се одвивал во обратна насока. Повеќе фосфат влегувал во океанот, морскиот живот се засилувал, а остатоците од организмите трошеле кислород додека се разградувале. Со текот на времето се создавале зони со малку кислород, кои пак ослободувале уште повеќе фосфат од седиментите. Така се активирал повратен механизам што поттикнувал дополнително врзување и закопување на органскиот јаглерод под морското дно, а тоа го намалувало количеството CO2 во атмосферата.
Истражувачите сметаат дека овој механизам бил особено силен кога морското ниво било приближно 10 до 40 метри над денешното. Во таа рамнотежна зона, водите сиромашни со кислород се преклопувале со седименти богати со органска материја, што овозможувало големи количества јаглерод да останат заробени во геолошки долг период.
Тимот ја тестирал оваа хипотеза со геолошки записи од последните 60 милиони години, вклучувајќи податоци за изотопи на јаглерод, акумулација на фосфор во длабокоморски седименти и хемиски анализи на микроскопски морски организми зачувани во седиментите. Овие мерења им помогнале на научниците да реконструираат какви биле кислородните услови во древните океани.
Како пример се издвојува еоценот, период од пред околу 56 до 34 милиони години, кога Земјата останала релативно топла. Тогаш морското ниво било многу високо, фосфатот повеќе се задржувал во плитките области, а природниот механизам за поинтензивно закопување јаглерод бил ослабен. Тоа овозможувало поголемо натрупување јаглерод диоксид во атмосферата.
Новите резултати сугерираат дека фосфатот бил долго потценет дел од јаглеродниот циклус на планетата. Наместо климата да зависи само од вулканизам, мраз и атмосферски процеси, важна улога имале и условите во океаните, особено врската меѓу морското ниво, кислородот и морските седименти. Тоа нуди појасна слика за начинот на кој Земјата со милиони години ги амортизирала големите климатски промени.
Иако ова откритие не значи дека планетата автоматски ќе ги неутрализира денешните брзи емисии предизвикани од човекот, студијата помага подобро да се разбере како функционираат долгорочните природни механизми на климатска стабилизација. Со други зборови, Земјата навистина има свој вид природен „термостат“, но тој работи на геолошки, а не на човечки временски скали.
