ДНК-та на долговечните лилјаци открива тајни за здравото стареење

Лилјаците би можеле да понудат важни одговори на прашањето како некои цицачи живеат необично долго, а притоа остануваат отпорни на рак и инфекции. Ново истражување покажува дека нивната долговечност е тесно поврзана со начинот на кој функционираат имунолошкиот систем и одбраната од оштетени клетки.

Научници од Универзитетот во Калифорнија, Беркли, ги анализирале геномите на осум видови од родот Myotis. Овој род е особено интересен бидејќи сродни видови имаат драматично различен животен век. Брандтовиот лилјак (Myotis brandtii) може да живее околу 50 години, додека црниот Myotis живее приближно седум години.

Кај подолговечните видови истражувачите откриле поголема активност на гени поврзани со борбата против ракот. Резултатите укажуваат дека долговечноста можеби зависи од имунолошки систем што долго време останува ефикасен и против заразни агенси и против клетки со опасни промени.

Особено интересно било однесувањето на клетките од малиот кафеав лилјак (Myotis lucifugus), еден од најдолговечните северноамерикански видови. Кога биле изложени на токсични хемикалии, клетките не се обиделе првенствено да ја поправат оштетената ДНК. Наместо тоа, активирале гени што поттикнуваат контролирана клеточна смрт, позната како апоптоза.

Таквата стратегија може да спречи сериозно оштетените клетки да преживеат и да се претворат во туморски клетки. Сличен механизам е забележан и кај слоновите, уште еден долголетен цицач со релативно висока отпорност кон рак.

Студијата открила и значително преклопување меѓу гените поврзани со долговечноста и оние што учествуваат во интеракциите со вируси. Лилјаците имаат необично голем број гени чии протеини комуницираат со ДНК-вируси, а некои од нив ја засилуваат продукцијата на интерферон — сигнален протеин што ја координира антивирусната одбрана.

Лилјаците можат да носат разновидни вируси без да развијат тешка болест, што веројатно е поврзано со нивниот силен, но внимателно регулиран имунолошки систем. Сепак, разликите меѓу одбранбените механизми на лилјаците и луѓето може да објаснат зошто одредени вируси, кога ќе преминат меѓу видовите, предизвикуваат сериозни инфекции. Затоа истражувачите нагласуваат дека со лилјаците треба да се постапува внимателно.

Наодите не значат дека е откриен лек за стареењето, но покажуваат како еволуцијата кај различни животни можела да реши дел од проблемите поврзани со оштетувањето на ДНК, ракот и слабеењето на имунитетот. Следниот чекор е подобро разбирање на овие механизми во клеточни култури и проценка дали некои од нив би можеле да помогнат во зачувувањето на човековото здравје во подоцнежните години.