Нови анализи на древен антарктички мраз носат појасна слика за климатската историја на Земјата во последните 3 милиони години. Истражувачите ги испитувале и самиот мраз и микроскопските меурчиња воздух заробени во него, со цел да добијат подолг и подиректен запис за температурата и составот на атмосферата.
Двете студии, објавени во списанието Nature, покажуваат неочекуван образец: планетата значително се разладила, но концентрациите на јаглерод диоксид (CO2) и метан (CH4) се намалиле само умерено. Овој јаз меѓу силното ладење и релативно стабилните стакленички гасови укажува дека во долгорочните климатски промени важна улога имале и други механизми.
Клучните примероци доаѓаат од регионот Алан Хилс, на работ на Источноантарктичката ледена покривка. За разлика од класичните ледени јадра со уредни слоеви, мразот таму е деформиран од движењето на ледот, па научниците добиваат климатски „снимки“ од различни периоди наместо непрекината временска линија. Токму тие снимки овозможиле проширување на записот многу подалеку во минатото.
Едната студија користела благородни гасови во воздушните меурчиња за да процени промени во температурата на океаните. Според резултатите, просечната температура на океаните опаднала за околу 2 до 2,5 °C во последните 3 милиони години. Интересно е што ладењето на подлабоките води не се одвивало во ист ритам како ладењето на површината, што укажува на промени во преносот на топлина меѓу површинските и длабинските слоеви.
Втората студија ги дава првите директни мерења на CO2 и CH4 во антарктички мраз за овој долг период. Според податоците, CO2 главно останувал под 300 ppm; околу пред 2,7 милиони години бил околу 250 ppm, а до пред 1 милион години се намалил за уште приближно 20 ppm. Метанот, пак, бил релативно стабилен околу 500 ppb.
Кога овие вредности се споредат со современите, контрастот е јасен. Според NOAA, во 2025 година просечниот CO2 достигнал 425 ppm, а метанот 1.935 ppb. Оваа разлика покажува колку денешната атмосфера отстапува од природните граници што доминирале во голем дел од последните неколку милиони години.
Заклучокот на истражувачите е дека стакленичките гасови се клучен, но не и единствен двигател на долгорочната клима. Во игра веројатно биле и промените во големината на ледените покривки, одразливоста на Земјата, вегетацијата и океанската циркулација. Тимовите веќе анализираат и уште постари примероци, вклучително и мраз што потенцијално достигнува старост до 6 милиони години, што може дополнително да ја продлабочи сликата за климатската еволуција на планетата.
