Новo истражување покажува дека слатководниот циклус на Земјата сè подалеку се оддалечува од стабилна состојба, а причината е спојот на климатските промени со интензивното користење на вода и земјиште. Научниците оценуваат дека екстремите поврзани со водата, и сувите и влажните отстапувања, денес се речиси двојно почести отколку во една прединдустриска референтна состојба.
Студијата, објавена во списанието Nature Communications, ги анализирала промените меѓу 1901 и 2019 година и направила разлика меѓу „сина вода“ — речен проток и површински води — и „зелена вода“ — влагата во почвата. Резултатите покажуваат дека глобално климатските фактори се главниот двигател на промените, но човековото влијание преку наводнување, земјоделство и промени во користењето на земјиштето значајно ја засилува појавата на сушни услови.
Најсилни промени се забележуваат регионално. Во многу тропски и суптропски области доминира раст на сувите отстапувања, додека во северните бореални предели почести стануваат влажните аномалии. Истражувањето опфатило околу 1.300 сливни подрачја и покажало дека ефектите не се исти насекаде, ниту пак се ограничени само на реките.
Авторите предупредуваат дека фокусирањето само на „сината вода“ дава нецелосна слика. Промените во влагата на почвата се клучни за екосистемите и за земјоделството што зависи од дождови, а во студените северни подрачја поголемата влажност може да го забрза топењето на пермафростот и да придонесе за дополнителни емисии на стакленички гасови.
Заклучокот на истражувањето е јасен: враќањето кон побезбедни граници за глобалниот слатководен циклус ќе бара истовремено справување со климатските промени и со одржливо управување со водата и земјиштето. Без таков пристап, екстремите најверојатно ќе стануваат почести и поизразени.
