Новите истражувања сè појасно покажуваат дека дијабетесот и деменцијата не се одвоени здравствени проблеми, туку состојби што можат да се хранат една со друга. Нарушената регулација на шеќерот во крвта, инсулинската резистенција и оштетувањето на крвните садови можат да влијаат врз мозокот и да го зголемат ризикот од губење на меморијата.
Луѓето со дијабетес имаат значително поголема веројатност да развијат деменција, а честите епизоди на ниско ниво на шеќер во крвта се поврзуваат и со поголем ризик од когнитивен пад. Истражувачите сметаат дека една од причините е тоа што мозокот, иако е мал дел од телесната маса, троши многу енергија и е чувствителен на секое нарушување во снабдувањето со гликоза.
Клучен поим во оваа врска е инсулинската резистенција. Иако најчесто се поврзува со дијабетес тип 2, таа може да влијае и на мозочните клетки, кои тогаш потешко ја користат гликозата како гориво. Кај Алцхајмеровата болест се опишува и состојба на „глад“ на мозочните клетки за енергија, поради што некои научници неформално ја нарекуваат и „дијабетес тип 3“.
Односот оди и во другата насока: кај дел од луѓето со Алцхајмерова болест се забележуваат повисоки вредности на шеќер во крвта, дури и без дијагноза за дијабетес. Генетски фактори, како варијантата APOE4, исто така може да ја влошат чувствителноста на инсулин и да придонесат за поголем ризик од нарушувања на мозочната функција.
Друг важен механизам е оштетувањето на крвните садови. Дијабетесот може да ги ослаби и да ги оштети малите садови во мозокот, со што се намалува дотокот на кислород и хранливи материи. Истовремено, може да ја наруши и заштитната бариера на мозокот, што поттикнува воспаление – процес силно поврзан со деменција.
Интересно е што неколку лекови развиени за дијабетес денес се испитуваат и за можно заштитно дејство врз мозокот. Метформин, најчесто користениот лек за дијабетес, во некои студии се поврзува со помал ризик од деменција. Слично, GLP-1 лековите, како семаглутид, и SGLT2 инхибиторите покажуваат ветувачки резултати во набљудувачки истражувања и клинички испитувања.
Научниците тестираат и други пристапи, меѓу кои инсулин преку нос и лекови што првично биле развиени за дијабетес, а подоцна покажале ефект врз симптомите на Алцхајмерова болест. Сè уште не е јасно дали овие терапии навистина можат да ја намалат деменцијата и кај луѓе без дијабетес, но насоката на истражувањата е јасна: контролата на шеќерот во крвта можеби штити повеќе од срцето и бубрезите – може да го штити и мозокот.
