Да се биде „ноќна птица“, односно личност која преферира да биде активна до доцна навечер, може да биде лошо за вашето срце. Ова може да звучи изненадувачки, но една голема студија откри дека луѓето кои се поактивни во доцните вечерни часови – кога поголемиот дел од популацијата се подготвува за спиење или веќе спие – имаат полошо целокупно здравје на срцето отколку просечниот човек.
„Не е дека ‘ноќните птици’ се осудени на пропаст“, изјави истражувачот Сина Кианерси од болницата „Бригам и женска болница“ и Медицинскиот факултет на Харвард, кој ја предводеше студијата. „Предизвикот е неусогласеноста помеѓу вашиот внатрешен часовник и типичните дневни распореди, што го отежнува следењето на здравите навики за срцето.“ Кианерси, кој се опишува себеси како „до некаде ноќна птица“ и ужива во „аналитичкото размислување“ по 19 или 20 часот, додава дека ова е поправливо.
Истражувањето зад врската
За да дознае повеќе за оваа врска, тимот на Кианерси следеше повеќе од 300.000 средовечни и постари возрасни лица во британската Биобанка, огромна здравствена база на податоци што вклучува детални информации за преференциите за спиење и будење на луѓето. Учесниците биле класифицирани во три групи:
- Околу 8% од овие луѓе се класифицирале како „ноќни птици“, поактивни физички и ментално доцна попладне или навечер, и будни подолго од повеќето луѓе.
- Околу една четвртина биле „рани будења“, најпродуктивни во дневните часови и соодветно рано легнувале.
- Останатите биле просечни, некаде на средина помеѓу овие две крајности.
Во текот на 14 години следење, истражувачите откриле дека „ноќните птици“ имале 16% поголем ризик од прв срцев удар или мозочен удар во споредба со просечната популација. Дополнително, „ноќните птици“, особено жените, имале целокупно полошо кардиоваскуларно здравје врз основа на осумте клучни фактори на Американската асоцијација за срце, како што било објавено во списанието „Journal of the American Heart Association“.
Зошто е тоа така? Улогата на циркадијалниот ритам
Оваа врска е поврзана со циркадијалниот ритам на телото, нашиот главен биолошки часовник. Тој следи приближно 24-часовен распоред кој не регулира само кога стануваме поспани и кога сме побудни, туку и ги синхронизира органските системи, влијаејќи на работи како што се отчукувањата на срцето, крвниот притисок, хормоните на стрес и метаболизмот.
Истражувачите нагласуваат дека несоодветните навики – како што се пушењето, недоволното спиење и лошата исхрана – се чини дека се главните причини за зголемениот ризик. „Проблемот се сведува на тоа што ноќната птица се обидува да живее во светот на утринските луѓе. Тие стануваат рано за работа, бидејќи тогаш им почнува работниот ден, но тоа можеби не е во согласност со нивниот внатрешен ритам“, објаснува Кристен Кнутсон од Универзитетот Нортвестерн, која не била вклучена во оваа студија, но е експерт за циркадијални ритми.
На пример, метаболизмот флуктуира во текот на денот додека телото произведува инсулин за да ја претвори храната во енергија. Тоа значи дека на „ноќната птица“ може да ѝ биде потешко да се справи со висококалоричен појадок изеден многу рано наутро, во време кога биолошки сè уште би била ноќ за нив. Исто така, ако се надвор до доцна навечер, може да биде потешко да се најде здрава храна.
Како да се заштитите?
Иако студијата не можеше директно да испита што прават „ноќните птици“ кога остатокот од светот спие, истражувачите нагласуваат дека фокусот треба да биде на основните навики за здравјето на срцето. Американската асоцијација за срце препорачува осум клучни фактори за оптимално здравје на срцето:
- Поголема физичка активност
- Избегнување тутун
- Доволно спиење
- Здрава исхрана
- Контрола на крвниот притисок
- Контрола на холестеролот
- Контрола на шеќерот во крвта
- Контрола на телесната тежина
Дури и ако не можете да го исполните идеалот од најмалку седум часа спиење, придржувањето до редовен распоред за легнување и будење исто така може значително да помогне. „Фокусирајте се на основите, не на совршенството“, заклучува Кианерси, совет кој е добар и применлив за секого, без оглед на нивниот хронотип.
