Меркур, најмалата планета во нашиот Сончев Систем, долго време беше сметана за геолошки „мртва“ планета, со статична површина обликувана од ударни кратери во текот на милијарди години. Меѓутоа, нови истражувања фрлаат сосема ново светло на оваа состојба, сугерирајќи дека површината на Меркур е изненадувачки активна, со постојани геолошки процеси кои се случуваат дури и денес.
Тајната на светлите траги
Во центарот на ова откритие се мистериозните светли траги, познати како „линеи“ (lineae), кои се забележани на површината на Меркур, особено околу кратерите и падините. До неодамна, научниците каталогизирале само неколку вакви траги. Но, благодарение на напорната работа на астрономот Валентин Бикел од Универзитетот во Берн, Германија, и неговите колеги од Астрономската опсерваторија во Падова, Италија, сега имаме сеопфатен преглед на 402 од нив.
Тимот користел напредна машина за учење за да анализира огромна количина податоци – преку 100.000 слики со висока резолуција на планетата, снимени помеѓу 2011 и 2015 година. Оваа детална анализа овозможила да се нацрта сосема нов портрет на Меркур – слика на мала планета без атмосфера, која по 4,5 милијарди години ладење, сепак е изненадувачки променлива.
Геолошка активност во „пеколниот пејзаж“
Најзначајните откритија укажуваат дека долгите светли линии на површината на Меркур имаат тенденција да се групираат на падините на кратерите свртени кон Сонцето. Иако не секогаш изгледа дека потекнуваат од вдлабнатини, нивното постоење и карактеристики се клучни. Се верува дека линеите на другите планети брзо еродираат, што ги навело авторите на студијата да претпостават дека овие траги сè уште се формираат и еволуираат на Меркур и денес. Со други зборови, ова не се знаци за турбулентно минато, туку за променлива сегашност, водена од протокот на топлина и испарливи материјали, како сулфур, од под површината на планетата.
„Испарливиот материјал може да допре до површината од подлабоките слоеви преку мрежи од пукнатини во карпите, предизвикани од претходниот удар“, објаснува Бикел. „Повеќето од трагите изгледаат како да потекнуваат од светли вдлабнатини, таканаречени „шуплини“ (hollows). Овие шуплини веројатно се формирани и од испуштање на испарлив материјал и обично се наоѓаат во плитката внатрешност или долж рабовите на големите ударни кратери.“
Идни потврди и последици
Оваа хипотеза, објавена во престижното списание „Nature Communications Earth & Environment“, радикално го менува нашето разбирање за Меркур. Ако површината на Меркур е сè уште активна, тоа има значителни импликации за нашето разбирање на еволуцијата на малите планети и внатрешните процеси на небесните тела. Тимот се надева дека ќе ја докаже својата хипотеза користејќи нови слики од Меркур добиени од мисиите на Европската вселенска агенција (ESA) и Јапонската агенција за истражување на вселената (JAXA).
Доколку оваа активност биде потврдена, Меркур повеќе нема да биде гледан како „досадна“ планета, туку како динамичен свет кој сè уште крие многу тајни, чекајќи да бидат откриени.
