Додека NASA се подготвува за мисијата Artemis II и за нов бран истражување на Месечината, научниците се соочуваат со едно многу практично прашање: што ќе јадат идните астронаути? Ново истражување од Универзитетот во Тексас во Остин сугерира дека наутот би можел да биде дел од одговорот.
Во најнов експеримент, научници успешно одгледаа и ожнееа наут користејќи симулирана „месечева земја“. Ова е првпат оваа култура да биде произведена во материјал создаден да го имитира лунарниот реголит. Истражувањето е спроведено во соработка со Texas A&M University и е објавено во научното списание Scientific Reports.
Сара Сантос, главна истражувачка на проектот, вели дека резултатите претставуваат важен чекор кон разбирањето како би можеле да се одгледуваат култури на површината на Месечината.
„Истражувањето е насочено кон тоа да разбереме колку е изводливо одгледувањето култури на Месечината. Како да го претвориме овој реголит во почва? Кои природни механизми можат да ја поттикнат таа преобразба?“
Предизвиците на растителното производство во лунарна почва
Лунарниот реголит е научен назив за прашливиот материјал што ја покрива површината на Месечината. За разлика од земјената почва, тој не содржи микроорганизми ниту органска материја од кои растенијата зависат за раст. Иако реголитот има минерали и хранливи материи што растенијата можат да ги користат, тој содржи и тешки метали кои можат да го нарушат развојот на растенијата.
За да проверат дали културите можат да растат во такви услови, истражувачите користеле симулирана лунарна почва произведена од Exolith Labs. Оваа мешавина е дизајнирана колку што е можно поблиску да го имитира составот на примероците од Месечината донесени за време на мисиите Apollo.
Почва подобрена со компост од црви
За да го подобрат растечкиот медиум, тимот ја измешал симулираната „месечева земја“ со вермикомпост. Овој хранлив материјал се создава од црвените дождовни црви додека разградуваат органски отпад. Вермикомпостот содржи вредни растителни хранливи материи и разновиден микробиом што го поддржува здравјето на растенијата.
Во услови на вселенска мисија, црвите би можеле да произведуваат компост од остатоци како отпадоци од храна или користена памучна облека и хигиенски производи, кои инаку би биле фрлени.
Пред сеидбата, истражувачите ги обложиле семињата на наут со арбускуларна микориза – габи што формираат симбиотска врска со растенијата. Тие им помагаат на растенијата да апсорбираат важни хранливи материи, а истовремено го намалуваат внесот на тешки метали од почвата.
Наутот успеа да расте во симулирана месечева почва
Сантос и нејзиниот тим го засадиле наутот во различни мешавини од „месечева земја“ и вермикомпост.
Резултатите покажале дека растенијата успешно растеле во мешавини што содржеле до 75% симулиран лунарен реголит. Кога уделот на „месечевата земја“ бил поголем од таа граница, растенијата почнувале да покажуваат стрес и умирале порано.
Дури и во тешки услови, растенијата третирани со габи преживувале подолго од оние без ваква инокулација. Тоа покажува колку габите биле важни за поддршка на растот. Истражувачите, исто така, откриле дека габите успеале да се воспостават во симулираната лунарна почва, што укажува дека во реален систем за земјоделство на Месечината можеби ќе треба да се внесат само еднаш.
Дали наутот од Месечината би бил безбеден за јадење?
Иако жетвата на наут од симулирана месечева почва претставува значаен успех, остануваат уште многу прашања. Научниците сè уште треба да утврдат дали растенијата апсорбираат штетни метали од почвата и дали наутот ќе ги обезбедува хранливите материи што им се потребни на астронаутите.
„Сакаме да ја разбереме неговата изводливост како извор на храна“, вели Џесика Аткен, прва авторка на трудот и докторантка на Одделот за почвени и културни науки на Texas A&M University. „Колку е здрав? Дали ги содржи хранливите материи што им се потребни на астронаутите? Ако не е безбеден за јадење, по колку генерации ќе стане таков?“
Проектот првично бил финансиран од самите Сантос и Аткен, а подоцна добил дополнителна поддршка преку NASA FINESST грант, што ќе помогне во понатамошните истражувања за одгледување храна за идните мисии на Месечината.
