Вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ на НАСА сними впечатливи нови снимки од мистериозната маглина PMR 1, која поради својот необичен изглед ја доби прекарот „Изложен череп“.
Оваа маглина од гас и прашина го опкружува ѕвезда во завршна фаза од нејзиниот живот, а новите набљудувања откриваат повеќе детали за нејзината структура и за тоа како се менува со текот на времето.
Маглина што личи на мозок во проѕирен череп
PMR 1 првпат била забележана во инфрацрвена светлина пред повеќе од една деценија со сега пензионираниот вселенски телескоп „Спицер“ на НАСА. Но, инструментите на „Веб“ обезбедуваат многу поостра и подетална слика, на која јасно се гледа структура слична на мозок сместен во проѕирен череп.
Телескопот ја набљудувал маглината во блиска и средна инфрацрвена светлина, при што се откриени карактеристики што претходно не биле видливи.
Слоеви, млазови и темна линија низ средината
Снимките покажуваат јасни знаци на различни фази од развојот на маглината — надворешна обвивка од гас исфрлен порано, главно составена од водород, како и посложена внатрешна зона со мешавина од гасови и подетални структури.
И снимките од инструментите NIRCam и MIRI на „Веб“ ја истакнуваат темната лента што вертикално минува низ центарот на маглината. Таа ја дели областа на два дела, налик на левата и десната хемисфера на мозок.
Според научниците, оваа темна линија можеби е поврзана со изблик или истекување материјал од централната ѕвезда, процес што често се поттикнува од два спротивно насочени џета. Најјасни знаци на оваа активност се гледаат во горниот дел од маглината на MIRI-снимката, каде што гасот од внатрешната област изгледа како да се турка нанадвор.
Ѕвезда во последните фази
Иако многу детали за објектот сè уште не се познати, јасно е дека маглината се обликува од ѕвезда која е близу крајот на своето јадрено гориво. Во оваа фаза, ѕвездите ги исфрлаат своите надворешни слоеви во вселената.
Иако овој процес звучи бавно, на космичка скала тој е релативно брз. „Веб“ сега ни нуди моментна слика од оваа драматична еволуција.
Иднината на ѕвездата зависи од нејзината маса, која сè уште не е утврдена. Ако е доволно масивна, може да заврши како супернова. Ако е слична на нашето Сонце, ќе продолжи да губи материјал сè додека не остане густо јадро — бело џуџе, кое полека ќе се лади низ огромни временски периоди.
Зошто „Џејмс Веб“ е важен
Вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ е најнапредната вселенска опсерваторија досега изградена за проучување на универзумот. Тој е дизајниран да ги истражува објектите во нашиот Сончев систем, планетите околу други ѕвезди и потеклото и структурата на галаксиите низ космичката историја.
„Веб“ е меѓународна соработка предводена од НАСА, во партнерство со Европската вселенска агенција (ESA) и Канадската вселенска агенција (CSA), и продолжува да носи нови сознанија за тоа како се формирал и еволуирал универзумот.
