Медицинските истражувачи направија револуционерно откритие, сугерирајќи дека лекот семаглутид, познат по третман на дијабетес тип 2 и помагање при слабеење, може да го поврати исцрпувачкото оштетување на ткивото предизвикано од остеоартритис – најчестата форма на артритис во светот.
Механизам кој не зависи од губењето килограми
Семаглутидот, активната состојка во лекови како Оземпик и Вегови, сега покажува потенцијал да ги заштити зглобовите преку механизам кој е независен од намалувањето на притисокот врз зглобовите поради губење на тежината. Наместо тоа, лекот го репрограмира метаболизмот на клетките кои го синтетизираат и одржуваат здравиот ‘рскавичен материјал, овозможувајќи им да генерираат повеќе енергија.
Тимот од Кина и САД, кој стои зад ова истражување, посочува дека оваа работа „не само што го истакнува потенцијалниот ефект на семаглутидот како ефикасен лек за третман на метаболен остеоартритис, туку открива и механизам за поправка независен од губењето килограми.“
Како семаглутидот го менува клеточниот метаболизам?
Остеоартритисот често е поврзан со дебелина, метаболички нарушувања како дијабетес и воспаленија, кои ги зафаќаат ткивата како коските, ‘рскавицата и синовијалната мембрана. Лековите на база на семаглутид го имитираат GLP-1 (глукагон-како пептид 1), природен хормон кој ја стимулира ослободувањето на инсулин и го потиснува апетитот.
Иако е логично да се мисли дека слабеењето ги ублажува симптомите на остеоартритис преку намалување на оптоварувањето на зглобовите, истражувањето покажува дека семаглутидот делува на подлабоко, фундаментално ниво. Кај глувци и луѓе со дебелина и остеоартритис, третманот со семаглутид значително ја намали болката и дегенерацијата на ‘рскавицата. Глувците исто така имале помалку коскени израстоци и помалку сериозни лезии во мембраните на зглобовите.
Клучниот механизам лежи во промената на метаболичките процеси на хондроцитите (клетките на ‘рскавицата). Пред третманот со семаглутид, овие клетки главно се потпирале на гликолиза за енергија – процес кој не бара кислород и произведува само 2 АТП молекули по молекула гликоза. По третманот, хондроцитите почнале да преферираат оксидативна фосфорилација (OXPHOS), процес кој користи кислород и произведува до 36 АТП молекули, што ги прави многу поефикасни и поотпорни.
Оваа промена е поврзана со GLP-1R-AMPK-PFKFB3 оската, каскада од соединенија кои влијаат на производството на енергија во клетките.
Резултати од човечки испитувања
За да се провери дали овие наоди се применливи кај луѓето, истражувачите спроведоа рандомизирано испитување со 20 лица на возраст од 50 до 75 години, кои страдаат од дебелина и остеоартритис. Една група добивала натриум хијалуронат (HA), додека другата група добивала HA во комбинација со семаглутид.
По 24-неделен третман, групата која примала HA+семаглутид покажала пониски резултати за болка од остеоартритис и значителни подобрувања во функцијата на колената. МРИ анализите откриле и подебела ‘рскавица и нов раст на ‘рскавица во внатрешните делови на зглобовите кои ја носат тежината и апсорбираат удари.
Идни импликации
Остеоартритисот погодува околу 600 милиони луѓе на глобално ниво, а се предвидува дека до 2050 година ќе зафати една милијарда. Се зголемува и кај помладата, активна популација, што води до децении болка и инвалидитет. Ова истражување ја продлабочува потрагата по нови третмани за остеоартритис кои таргетираат метаболизмот во зглобовите, надвор од придобивките од губењето килограми. Сепак, важно е да се имаат реалистични очекувања, бидејќи студиите на глувци не секогаш се преточуваат целосно во долгорочни резултати кај луѓето.
