Нова голема студија објавена во списанието Nature Health покажува силна поврзаност меѓу изложеноста на земјоделски пестициди и повисока појава на одредени видови рак. Истражувањето го спроведоа научници од IRD, Institut Pasteur, Универзитетот во Тулуз и перуанскиот INEN, со комбинирање на еколошки податоци, национални регистри за рак и молекуларни анализи.
За разлика од претходните истражувања што најчесто разгледувале поединечни супстанции, оваа анализа се фокусира на реалната изложеност во секојдневието, каде пестицидите се појавуваат како мешавини во храна, вода и животна средина. Токму оваа комбинација, според авторите, може да го објасни дел од здравствениот ризик што останувал недоволно видлив во класичните проценки.
Перу бил избран како модел поради интензивно земјоделство, разновидни климатски услови и изразени социјални нееднаквости. Според резултатите, најизложени се руралните и домородните заедници, каде дел од населението е изложено на околу 12 различни пестициди истовремено и во повисоки концентрации.
Истражувачите мапирале 31 широко користен пестицид и нивното ширење во периодот 2014–2019, а потоа ги споредиле тие карти со податоци за над 150.000 пациенти со рак евидентирани од 2007 до 2020 година. Во регионите со највисока еколошка изложеност е забележана и највисока стапка на одредени карциноми, со просечно до 150% повисока веројатност за појава.
Важно е што ниту една од 31-те следени супстанции поединечно не е класифицирана од СЗО како познат човечки канцероген. Според авторите, токму ова укажува дека проценките „супстанција по супстанција“ не се доволни за да се фати ризикот од комбинирана и долготрајна изложеност.
Молекуларните анализи упатуваат дека штетниот ефект може да започне многу пред клиничка дијагноза. Црниот дроб, како клучен орган за метаболизирање на хемикалии, покажува рани нарушувања во клеточните процеси што ја одржуваат нормалната функција и идентитет на клетките. Таквите промени со тек на време може да ја зголемат ранливоста на ткивата кон инфекции, воспаленија и друг еколошки стрес.
Наодите отвораат и поширока политичка дебата: сегашните безбедносни прагови за хемикалии можеби не ја одразуваат реалната изложеност во природни услови. Истражувачите предупредуваат дека климатски појави како Ел Нињо дополнително можат да влијаат на користењето и движењето на пестицидите, па превентивните стратегии треба да бидат ажурирани и попрецизни за ранливите заедници.
