Астрономите добиваат сè појасна слика за тоа зошто некои од најмасивните галаксии во Универзумот содржат помалку ѕвезди од очекуваното. Нови податоци од рендгенската мисија XRISM упатуваат дека моќни ветрови од централните црни дупки можат да го разнесат гасот потребен за создавање нови ѕвезди.
Истражувањето се фокусира на галаксијата NGC 4151, оддалечена околу 50 милиони светлосни години, која има активно галактичко јадро. Таму супермасивната црна дупка собира материјал во жежок акреционен диск што емитува силно X-зрачење и исфрла струи гас со голема брзина.
Со XRISM, чија енергетска резолуција е околу 10 пати подобра од претходните инструменти, научниците можат да ги разграничат фините детали на тие изливи. Наместо само да видат дека постои одлив, тие можат да ја следат неговата структура, јачина и моментот кога се засилува.
Докторандката Син „Синди“ Сјанг и нејзините соработници откриле дека најбрзите ветрови се појавуваат кога X-зраците се тврди, но послаби, а не за време на самите блесоци. Најсилните одливи следат приближно 10.000 секунди, односно нешто помалку од три часа, по избликот на зрачење. Тоа е првиот директен временски траг што ги поврзува блесоците со ветровите.
Овие резултати се важни за поширокото разбирање на таканаречената повратна врска на активните јадра, процес при кој црната дупка не само што ја храни сопствената активност, туку и го менува животот на целата галаксија. Ако ветровите навистина го исфрлаат гасот за ѕвездообразување, тогаш црните дупки може да бидат клучен фактор во тоа зошто некои галаксии стареат „побавно“ во ѕвезден смисол.
