Нова научна анализа на очите на некои од најдолговечните суштества на планетата открива фасцинантни молекуларни траги за тоа како видот може да остане функционален со векови. Истражувањето на гренландските ајкули (Somniosus microcephalus) ги побива долгогодишните верувања дека овие гиганти се речиси слепи, откривајќи систем кој им пркоси на законите на стареењето.
Како најстарите животни на Земјата гледаат во вечниот мрак?
Нова научна анализа на очите на некои од најдолговечните суштества на планетата открива фасцинантни молекуларни траги за тоа како видот може да остане функционален со векови. Истражувањето на гренландските ајкули (Somniosus microcephalus) ги побива долгогодишните верувања дека овие гиганти се речиси слепи, откривајќи систем кој им пркоси на законите на стареењето.
Зошто е важно: Иако овие ајкули го поминуваат својот вековен живот во ледените и темни длабочини на Арктикот, честопати со паразити прикачени на нивните очи, меѓународен тим од научници докажа дека нивната ретина останува здрава и по 130 години. Ова откритие сугерира дека нивниот извонреден генетски апарат за поправка на ДНК, кој им овозможува да живеат со векови, игра клучна улога во одржувањето на невронското здравје на визуелниот систем.
КАКО ФУНКЦИОНИРА
Очите на гренландските ајкули се еволутивно прилагодени за екстремно слаба светлина преку процес кој потсетува на високотехнолошки ноќен визир. Наместо да имаат мешавина од стапчиња и конуси, нивните ретини содржат исклучиво стапчиња (rod cells) – клетки специјализирани за детекција на светлина во услови каде боите се невидливи. Тие користат специфичен протеин наречен родопсин (rhodopsin), кој е прецизно калибриран да ја апсорбира сината светлина со бранова должина од 458 нанометри, што е единствениот дел од спектарот што успева да допре до длабочините каде тие владеат.
Краток пример од секојдневието за полесно визуелизирање.
ШТО КАЖУВААТ ПОДАТОЦИТЕ
– 1.200 метри длабочина каде нивото на сончева светлина е практично нула
– 130+ години старост на примероците кај кои не е пронајдена дегенерација на ретината
“Гренландската ајкула претставува впечатлив пример за долгорочно зачувување на интегритетот на ретината поддржан на молекуларно и хистолошко ниво.”
ШТО ЗНАЧИ ЗА НАС
Разбирањето на механизмите кои го штитат окото на ајкулата од дегенерација би можело во иднина да помогне во развојот на нови терапии за спречување на макуларна дегенерација и други болести на очите кај луѓето поврзани со стареењето.
МИТ VS. ФАКТ
Мит: Гренландските ајкули се целосно слепи поради очните паразити.
Факт: Дури и со паразити, нивните корнеи пренесуваат доволно светлина до функционалната ретина.
Мит: Сите вертебрати го губат квалитетот на видот со текот на времето.
Факт: Ретината на овие ајкули не покажува никакви знаци на дегенерација дури и по повеќе од еден век живот.
ШТО ДА ЗАПОМНИТЕ
1) Следете ги истражувањата за ДНК механизмите кај долговечните видови.
2) Информирајте се за улогата на антиоксидансите во заштитата на ретината.
3) Размислете за влијанието на средината врз еволутивната адаптација на сетилата.
ОГРАНИЧУВАЊА И ШТО СЛЕДИ
Научниците се уште не знаат точно кои гени за поправка на ДНК се директно одговорни за заштита на ретината и дали тие механизми можат вештачки да се активираат кај други видови.
Заклучок: Гренландските ајкули уште еднаш докажуваат дека природата веќе пронашла решенија за биолошките предизвици со кои човештвото сè уште се бори. Нивната способност да го зачуваат видот во текот на стотици години, и покрај екстремниот притисок и темнината, е доказ за моќта на еволутивната адаптација. Ова истражување не само што ја менува нашата слика за овие „бавни“ предатори, туку отвора врата за подлабоко разбирање на долговечноста на нервното ткиво воопшто.
Прашање за вас: Дали мислите дека тајната на вечната младост се крие во длабочините на океаните?
Source: https://www.sciencealert.com/worlds-longest-living-sharks-may-hold-clues-to-preserving-vision-for-life
