Маларијата не била само смртоносна закана за раните човечки заедници, туку можеби имала и подлабока улога во тоа каде живееле, како се движеле и како се мешале меѓу себе. Ново истражување објавено во Science Advances сугерира дека ризикот од пренос на маларија во Африка влијаел врз просторната распределба на човечките популации во долг период од праисторијата.
Тим истражувачи од Институтот „Макс Планк“ за геоантропологија, Универзитетот во Кембриџ и други институции анализирал како маларијата предизвикана од паразитот Plasmodium falciparum можела да влијае врз човечките населби меѓу пред 74.000 и 5.000 години. Тоа е важен период бидејќи му претходи на широкото ширење на луѓето надвор од Африка и на земјоделските промени што подоцна го изменија начинот на пренос на болеста.
Досега, објаснувањата за тоа каде можеле да живеат раните луѓе најчесто се темелеа на климата, достапната вода, растителноста и природните препреки. Новата студија додава уште еден фактор: заразната болест. Според моделите, областите со висок ризик од маларија веројатно биле помалку погодни за трајно населување, па човечките групи ги избегнувале или не можеле долго да опстанат во нив.
За да го проценат древниот ризик, научниците комбинирале модели за распространетоста на три големи групи комарци со палеоклиматски податоци и епидемиолошки информации. Потоа ги споредиле тие процени со реконструкции на средините во кои раните луѓе можеле да живеат во подсахарска Африка.
Резултатите покажуваат дека маларијата можела да ги раздвојува популациите низ пејзажот во текот на илјадници години. Таквата фрагментација би влијаела врз тоа кога и каде различни групи се среќавале, разменувале гени и создавале поширока популациска структура.
Ова не значи дека маларијата сама ја објаснува човечката еволуција. Климатските промени, релјефот, храната и културните приспособувања остануваат клучни делови од приказната. Но студијата покажува дека болестите треба да се разгледуваат како активни сили во длабоката праисторија, а не само како подоцнежен проблем на густо населени земјоделски општества.
