Долгорочен експеримент во шумски почви во Масачусетс покажува дека климатското затоплување може да активира уште еден, досега потценет извор на јаглерод диоксид. Истражувачите по 37 години следење утврдиле дека со повисоки температури не се разградува само лесно достапната органска материја, туку со време почнува да се распаѓа и дел од јаглеродот во почвата што претходно се сметал за релативно стабилен.
Експериментот, спроведен во Харвардската шума во централниот дел на американската сојузна држава Масачусетс, се смета за најдолготраен од ваков вид во светот. Во него почвата во тест-парцели била одржувана на околу 5 Целзиусови степени повисока температура од околината во текот на целата година. Таквиот пристап им овозможил на научниците да набљудуваат како шумскиот екосистем реагира на затоплување не само во краток рок, туку низ повеќе децении.
Клучната улога во овој процес ја имаат микроорганизмите во почвата. Тие ја разградуваат органската материја и ги враќаат хранливите елементи во екосистемот, но истовремено при таа разградба се ослободува и јаглерод диоксид. Новите резултати укажуваат дека долготрајното затоплување може да ги промени микробните заедници и нивната активност доволно за да почнат да разградуваат и поотпорни, подолготрајни облици на органска материја.
Тоа е важно затоа што почвите претставуваат големо складиште на јаглерод. Ако овој „заклучен“ јаглерод постепено почне да преминува во атмосферата како CO2, може да се засили повратната врска на климатските промени: повисоки температури водат до поголемо ослободување јаглерод од почвите, а тоа дополнително го поттикнува затоплувањето.
Авторите нагласуваат дека ваквиот процес треба подобро да се вклучи во климатските модели, за проекциите за идните промени да бидат попрецизни. Наодите доаѓаат во време кога глобалната просечна температура веќе е зголемена за околу 1,1 до 1,4 Целзиусови степени во однос на прединдустрискиот период, а идниот тек во голема мера ќе зависи од тоа колку брзо ќе се намалат емисиите од фосилни горива и уништувањето на шумите.
Студијата е објавена во списанието Science of The Total Environment. Таа потсетува дека почвата не е само пасивен дел од природата, туку активен чинител во климатскиот систем, чие однесување може значително да влијае врз темпото на глобалното затоплување.
